Na początek przytoczę kilka wypowiedzi osób, które zajmują się na co dzień leczeniem ludzi  dietą, dietetyką, nauką o żywieniu, itp. by pokazać różnicę w podejściu do suplementacji. „Związki chemiczne, które spożywamy wraz z żywnością, biorą udział w serii reakcji współgrających ze sobą dla naszego zdrowia. Zawiłe mechanizmy kontrolne w naszych komórkach i organizmach zarządzają tymi związkami chemicznymi i decydują, gdzie trafiają składniki odżywcze, jak dużo ich potrzeba oraz kiedy zachodzą odpowiednie reakcje. Tak działa natura. (…) Organizm czerpie korzyści ze związków chemicznych obecnych w żywności, gdy dostarczane są razem. (…) Przekonanie, że wyizolowane składniki odżywcze stosowane w formie suplementów mogą zastąpić nieprzetworzoną żywność, jest pozbawione sensu. Suplementy to nie jest droga do trwałego zdrowia, a ich stosowanie może wywołać nieprzewidziane skutki uboczne.” (Campbell, T. M., Campbell T., C., Nowoczesne zasady odżywiania, Wydawnictwo Galaktyka, wydanie 2, Łódź 2021). „W całym procesie przemiany materii w organizmie ludzkim,  a więc w ciągłych procesach mających na celu zachowanie człowieka przy życiu, bierze udział 10000 różnych enzymów w każdej komórce (…) Witaminy wyróżniają się nie tylko bliską współpracą między enzymami, ale kooperują również ze sobą. Dlatego przyjmowanie tylko jednej określonej substancji z pominięciem innych byłoby zwykle pozbawione sensu, a nawet niebezpieczne. Zazwyczaj konieczne jest istnienie całego kompleksu”. (Strunz, U., Witaminy, czy i dlaczego pomagają. Kiedy i jak bezpiecznie je stosować, Wydawnictwo Vital, Białystok 2019).
 „Owoce i warzywa już w niewielkim stopniu chronią przed rakiem. Prawda jest taka, że kupowane przez nas owoce i warzywa są w dużej mierze pozbawione wartości. (…) Jeśli nie posiadasz własnego ogrodu i nie uprawiasz własnych warzyw, powinieneś pomyśleć o dostarczeniu swojemu organizmowi dodatkowych witamin”. (Strunz, U., Witaminy, czy i dlaczego pomagają. Kiedy i jak bezpiecznie je stosować, Wydawnictwo Vital, Białystok 2019). Wiadomo, że uprawa warzyw czy owoców z użyciem pestycydów obniża ilość witamin występujących w danej roślinie. Ponadto podgrzewanie, gotowanie czy duszenie mają także destrukcyjny wpływ na witaminy. Jeśli owoce czy warzywa, które kupujemy długo przetrzymywane są w magazynach – to także wpływa na obniżenie jakości tych produktów. „Wysokoprzetworzone produkty z supermarketu dostarczają nam dwa razy mniej tłuszczu, 10 razy więcej cukru, 1/3 witamin oraz połowę minerałów i mikroelementów, które przyjmowali ludzie z epoki kamienia”. (Joop, A., Minerały niezbędne w codziennej diecie, Wydawnictwo Vital, Białystok 2018).

„Z góry ostrzegam, że rynek suplementów diety rządzi się własnymi prawami, dlatego zawsze warto zaopatrywać się w produkty najwyższej jakości”.  (Myers, A., Możesz wyleczyć choroby autoimmunologiczne, Wydawnictwo Vital, Białystok 2020).

„Ludziom wmówiono, że zbilansowana dieta dostarczy im wszystkich składników odżywczych. Nie jest to prawda. Odpowiednia ilość witamin i minerałów może zapewnić jedynie dieta składająca się z nieprzetworzonych, naturalnych produktów oraz inteligentne stosowanie suplementów żywieniowych, co jest nie tylko dobrym pomysłem, ale wręcz koniecznością”. (Campbell, Ralph K., Saul, Andrew W., Choroby dzieci. Leczenie mega dawkami witamin”, Oficyna Wydawnicza ABA, Warszwa 2017).

Jedni naukowcy zajmujący się żywieniem i badacze gleb mówią, że gleby w ostatnich 50 latach zostały wyjałowione ze składników mineralnych i w związku z tym owoce i warzywa pozbawione są wielu mikroelementów, z kolei inni naukowcy twierdzą, że to nieprawda. Trudno odnaleźć się w tym gąszczu często sprzecznych opinii i publikowanych wyników badań. Każdy naukowiec, czy zwykły człowiek w swoim domu mają różne zdania na ten temat. Są zwolennicy suplementacji, ale są także j je przeciwnicy. Wydaje się, że tak jak wszystko w życiu tak i do tego trzeba podchodzić z rozsądkiem znając obie opcje. Produkcja witamin, składników mineralnych, odżywek, czy ziół stała się zyskownym rynkiem zbytu. Najlepszym rozwiązaniem dla konsumenta jest trzymanie się umiaru. Ten, kto przyjmuje suplementy dobrej jakości (ze źródła, które przeprowadza badanie jakości) w sposób inteligentny z umiarem i po konsultacji z lekarzem lub innym specjalistą, może na tym zyskać.

Wyjaśnienie pojęcia suplement

Według ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia suplement diety to środek spożywczy, który ma za zadanie uzupełnienie normalnych codziennych posiłków. Jest to skoncentrowane źródło witamin, składników mineralnych oraz innych substancji, których zadaniem jest wywołanie efektu odżywczego lub fizjologicznego. Wg przepisów prawa farmaceutycznego suplementy nie mają właściwości produktu leczniczego (to nie są leki). Spożywanie suplementów ma na celu profilaktykę i wspomaganie funkcjonowania organizmu. Suplementy mogą mieć formę: kapsułek, tabletek, drażetek, płynu, proszku, ampułek w odmierzonych ilościach gotowych do spożycia. Profesor Mirosław Jarosz podzielił suplementy ze względu na: skład i przeznaczenie.

Podział suplementów ze względu na skład:

a)      suplementy zawierające witaminy i składniki mineralne,

b)      suplementy zawierające składniki i ekstrakty roślinne,

c)      suplementy zawierające niezbędne kwasy tłuszczowe,

d)     suplementy zawierające błonnik pokarmowy,

e)      suplementy zawierające pro- i prebiotyki,

f)       suplementy zawierające aminokwasy.

Podział suplementów diety ze względu na przeznaczenie:

a)      suplementy wspomagające odchudzanie,

b)      suplementy wspomagając układ odpornościowy,

c)      suplementy wpływające na narządy układu ruchu,

d)     suplementy wpływające na opóźnienie procesów starzenia,

e)      suplementy wpływające na układ nerwowy, koncentrację oraz wzmacniające witalność,

f)       suplementy wpływające na układ sercowo-naczyniowy,

g)      suplementy wspomagające układ pokarmowy,

h)      suplementy wpływające na stan skóry, paznokci i włosów,

i)        suplementy dla sportowców,

j)        suplementy stosowane w celu zmniejszenia ryzyka osteoporozy.

Normy polskie wskazują poziom średniego zapotrzebowania organizmu na daną witaminę czy składnik mineralny. W zależności od płci, stanu zdrowia, sposobu żywienia, wykonywanego zawodu i aktywności fizycznej, przebytych lub aktualnych chorób, stosowane używki i inne aspekty życia dobiera się dawki suplementów. Przed rozpoczęciem suplementacji warto jest ocenić swój stan zdrowia i określić, na które substancje organizm ma zapotrzebowanie i czy nie da się tego uzupełnić dietą. Jeśli decyzją lekarza lub dietetyka okaże się, że niezbędna jest suplementacja w celu poprawienia stanu zdrowia, niedoborów witamin czy minerałów wówczas można zdecydować się na nią.

Środki ostrożności przy wyborze i stosowaniu suplementów diety

W Polsce, aby wprowadzić dany suplement na rynek niewymagane jest uzyskanie pozwolenia Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Wprowadzając po raz pierwszy tego typu produkt do obrotu trzeba jedynie powiadomić Głównego Inspektora Sanitarnego, wskazując nazwę produktu i producenta oraz przedstawiając wzór oznakowania w języku polskim. Suplementy leków w odróżnieniu od leków nie podlegają ścisłym wymogom jakościowym. Oprócz tego, że kupowane suplementy mogą zawierać inne substancje czynne niż te podane w ulotce, ale również istnieje ryzyko, że zawierają substancje niedozwolone. Wiele suplementów jest zanieczyszczonych i oszukanych. Nie ma instytucji, która bada skład suplementów. Bywa, że w kapsułkach znajdują się dodane substancje zagrażające życiu. Biorąc te wszystkie fakty pod uwagę nie da się sprawdzić skuteczności danego suplementu.

W związku z tak małymi wymaganiami co do składu i skuteczności należy krytycznie podchodzić do przyjmowania tego typu środków. Dla prawidłowego funkcjonowania organizmu najważniejsza jest dieta. Powinna być tak zbilansowana by dostarczała wszystkich niezbędnych składników do rozwijania się organizmu oraz do utrzymywania go w zdrowiu. Powinna być to dieta przeciwzapalna, oparta na żywności nieprzetworzonej. W pokarmach, które spożywamy znajduje się dużo więcej substancji biologicznych w odpowiednich proporcjach i łatwo przyswajanych przez organizm. W suplementach nie da się wyprodukować wszystkich składników jakie znajdują się w owocach, warzywach czy dobrych białkach. Nie znajdziemy w kapsułkach czy tabletkach: polifenoli, antyoksydantów, związków aktywnych, enzymów czy błonnika.

Przed podjęciem decyzji o przyjmowaniu suplementu powinno się przeanalizować swój stan zdrowia, sposób odżywiania, przyjmowane leki, skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem. Zbyt duże dawki suplementów mogą być szkodliwe dla zdrowia. Podczas przyjmowania leków jednoczesna niekontrolowana suplementacja może przyczynić się do powikłań zdrowotnych. Leki bowiem wchodzą w interakcje z witaminami, składnikami mineralnymi czy tak zwanymi super foods.

Suplementacja w codziennym życiu

Wiadomo już od dawna, że witaminy i składniki mineralne odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu komórek, tkanek, narządów i organów człowieka. Każdy z tych mikroelementów ma swoje znaczenie i niedobór któregoś z nich może wpłynąć na powstanie niektórych chorób przewlekłych. Niedobór któregokolwiek z tych składników może doprowadzić do zmian morfologicznych lub fizjologicznych. Zmiany te mogą powodować pogorszenie zdolności poznawczych, odporności na stres, zwiększenie wrażliwości na działanie czynników środowiskowych, zaburzenia wzrostu, itd. Jednak pamiętać trzeba, że w organizmie ludzkim istnieje równowaga i homeostaza. Każdy składnik występuje w odpowiedniej proporcji do innego a przekroczenie ilości jednego składnika, witaminy czy minerału względem innego może również przyczynić się do wystąpienia choroby.

Ważne jest też, aby zdawać sobie sprawę, że przyjmowanie suplementów powinno odbywać się według pewnych zasad. Są bowiem witaminy, minerały czy składniki odżywcze, które działają na siebie antagonistycznie i nie należy ich przyjmować łącznie. Są też takie, które wspierają się nawzajem i te powinno przyjmować się jednocześnie. Oprócz witamin istnieją też zioła czy warzywa, które wchodzą w interakcje z lekami. Warto pamiętać o najważniejszych czy najliczniejszych powiązaniach i potencjalnych skutkach interakcji. Zawrę tu kilka przykładów. Witaminy z grupy B powinno stosować się kompleksowo (uzupełniają się wzajemnie i minimalizuje się ryzyko zachwiania między mini subtelnej równowagi), preparatów z żelazem nie przyjmuje się z cynkiem, zbyt duże dawki żelaza utrudniają wchłanianie witaminy E.

Sok z grejpfruta zwiększa wielokrotnie stężenie statyn we krwi, leków nasercowych i innych. Aby zachować ostrożność należy zachować co najmniej 4-godzinny odstęp między spożyciem tych składników. Dziurawiec wchodzi w reakcje z lekami przeciwdepresyjnymi powodując zespół serotoninowy. Miłorząb japoński wpływa na krzepliwość. Stosowanie go razem z lekami na krzepliwość może powodować krwawienia. Krwawienia mogą pojawić się nie tylko w przewodzie pokarmowym, ale także w ośrodkowym układzie nerwowym. Miłorząb stosowany razem z lekami nasercowymi może wpływać na ciśnienie krwi. Żeń-szeń występuje często w suplementach witaminowych, których zadaniem ma być pobudzenie i wzmacnianie. Niestety wchodzi w liczne reakcje z lekami. Czosnek i cebula również bywają nieobojętne dla leków. Zielone warzywa: kapusta, kalafior, brukselka, brokuły, szpinak, zielony groszek, zmniejszają efekt przeciwzakrzepowy leków. (Food Forum, nr 1(47)/2022, Brandys Anna, artykuł: „Interakcje pomiędzy składnikami diety a lekami”, str. 44-47). Błonnik zmniejsza wchłanianie składników odżywczych, witamin,

Prawidłowo skomponowana dieta powinna dostarczać wszystkie potrzebne składniki odżywcze dla naszego organizmu. Tak jest w teorii. Zdarza się jednak, że populacja ludzka ma niedobory w zakresie jakiejś substancji i badania na to wyraźnie wskazują. Tak jak w każdej dziedzinie życia, tak i tutaj mamy do czynienia ze zwolennikami suplementowania się, jak i z przeciwnikami. Jedni i drudzy mają swoje argumenty. Suplementacja powinna być dobierana indywidualnie, jednak doskonale wiemy, że nie można liczyć na polską opiekę zdrowotną w tym zakresie. W dalszym ciągu bywa, że lekarze bardziej skłonni są do wypisywania leków na receptę lub bez recepty, aniżeli do skierowania pacjenta na wyniki krwi i wskazanie niedoborów witamin. W związku z tym często pacjent sam decyduje się na rozpoczęcie procesu suplementacji „na własną rękę” nie zdając sobie sprawy, że niewinna herbatka ziołowa czy witamina mogą zmienić działanie branego leku. Istnieją jednak składniki, które według wielu dietetyków należy suplementować nawet bez konsultacji z lekarzem. Do nich zaliczają się: witamina D3, kwasy omega3, magnez oraz witaminy z grupy B. Jeżeli postanowiliśmy przeprowadzić suplementację, to należy pamiętać, że trzeba znaleźć wiarygodnego producenta suplementów. Wiarygodnego, czyli takiego, który uczciwie podchodzi do wyprodukowania danej witaminy czy mikroelementu. Zawartość opakowani nie powinna zawierać substancji szkodliwych dla zdrowia, zbyt wielu wypełniaczy, dodatkowego cukru czy innych „dodatków”. Na opakowaniu suplementu powinno widnieć: określenie „suplement diety”, nazwę kategorii składników odżywczych charakteryzujących dany produkt (lub wskazanie ich właściwości), dawkę produktu zalecaną ciągu dnia, ostrzeżenie o nieprzekraczaniu danej dawki w ciągu dnia, informacja, że suplement diety nie może być stosowany jako zamiennik zdrowej/zróżnicowanej diety, informacja, że suplement diety musi być przechowywany we właściwych warunkach i z dala od dzieci. Ponadto powinna być zawarta informacja o przeliczeniu procentowym danego składnika odżywczego czy witaminy odnośnie dziennego zalecanego spożycia w ciągu dnia. Należy także pamiętać, że suplementy mogą wchodzić i często wchodzą w różne reakcje z lekami. Przed przyjmowaniem jakiegokolwiek preparatu z witaminami, mikroelementami czy wyciągiem roślinnym należy dokładnie zapoznać się z ewentualnymi działaniami niepożądanymi wskutek połączenia się składników.

Literatura:

1. Ihnatowicz, P., Suplementy. Wszystko, co musisz wiedzieć, aby bezpiecznie i skutecznie wspierać swój organizm, Wydawnictwo Znak, Kraków 2023
2. Maffeis, G., Magnez. Pierwiastek życia, Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, Warszawa 2015 (pozycja polecana przez dr Jadwigę Górnicką)
3. Grzymisławski, M., (red.), Dietetyka kliniczna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2020
4. Włodarek, D., Lange, E., Kozłowska, L., Głąbska, D. Dietoterapia. PZWL, Warszawa 2015.
5. Cohen, S., Cukrzyca bez lekarstw, Oficyna Wydawnicza ABA, Warszawa 2018
6. Świątkowska, K., Mity medyczne, które mogą zabić. Fakty, które ratują życie. O tym producenci leków mówią tylko po cichu. Wydawnictwo Fronda, Warszawa 2016
7.    Junger A., Dieta oczyszczająca jelit, MT Biznes, Warszawa 2015
8. Pedre V., Szczęśliwe jelita, Wydawnictwo Kobiece, Białystok 2019
9. Vollmer, J.B., Zdrowe jelita zdrowe życie, Vital, Białystok, 2017
10. Łyszczek, M., Suplementy od A do Z, Wydawnictwo Publikat, Poznań 2022
11.  Bulsiewicz, W., Zdrowie energia lekkość. Błonnikowy program dla jelit, JK Wydawnictwo, Łódź 2022
12. Mizera, J., Mizera, K., Dietetyka sportowa, co jeść by trenować efektywnie, Wydawnictwo Galaktyka, Łódź 2017

13. Campbell, T. M., Campbell T., C., Nowoczesne zasady odżywiania, Wydawnictwo Galaktyka, wydanie 2, Łódź 2021
14.  Strunz, U., Witaminy, czy i dlaczego pomagają. Kiedy i jak bezpiecznie je stosować, Wydawnictwo Vital, Białystok 2019
15. Masley, S., Zdrowy mózg, Czarna Owca, Warszawa, 2019
16. Verburgh, K., Klepsydra żywienia, Wydawnictwo Galaktyka, Łódź 2015
17.  Joop, A., Minerały niezbędne w codziennej diecie, Wydawnictwo Vital, Białystok 2018

18. Michalden, A., Zamień leczenie na jedzenie, Wydawnictwo Muza, Warszawa 2020
19. Myers, A., Możesz wyleczyć choroby autoimmunologiczne, Wydawnictwo Vital, Białystok 2020
20. Campbell, Ralph K., Saul, Andrew W., Choroby dzieci. Leczenie mega dawkami witamin”, Oficyna Wydawnicza ABA, Warszwa 2017
21. Holistic Health, nr 5/2023, artykuł „7 naturalnych substancji ratujących życie”, str. 18-30.
22. Food Forum, nr 5(45)/2021, Wojciechowska Olga, artykuł „Stosowanie probiotyków u osób aktywnych fizycznie”, str. 15-18
23. Food Forum, nr 1(47)/2022, Brandys Anna, artykuł: „Interakcje pomiędzy składnikami diety a lekami”, str. 44-47
24. Food Forum, nr6(46)/2021, Przewoźny Zuzanna, artykuł: „Choroby autoimmunologiczne a dieta i suplementacja”, str. 35-38

„Wszyscy wiedzą, że czegoś nie da się zrobić,

aż znajdzie się taki jeden, który nie wie, że się nie da,

i on to robi.”

Albert Einstein

„Błędy służą do tego, by się z nich uczyć i potem zaczynać od nowa.

Właśnie dlatego ludzie z biegiem czasu mogą zyskać mądrość – jeden z ostatnich parametrów na naszym panelu sterowania”.

Marco Magrini („Mózg. Podręcznik użytkownika…”)

Według słownika języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego, sukces to:

1. Pomyślny wynik jakiegoś przedsięwzięcia, osiągnięcie zamierzonego celu.

2. Zdobycie sławy, majątku, wysokiej pozycji itp.

Domyślam się, że nie zawsze odnosiłeś czy odnosiłaś sukcesy, prawda? Zapewne Twoje reakcje na niepowodzenie były różne… od zniechęcenia, poprzez smutek, rozpacz po zaniechanie danej czynności, a może nawet po zgorzknienie i całkowitą rezygnację wręcz utratę wiary w siebie.

Zupełnie niepotrzebnie…

Wiedz, że nie ma człowieka na świecie, który odniósłby sukces, nie zaliczając wcześniej WIELU porażek! Można nawet powiedzieć, że porażki doprowadzają do sukcesu, pod warunkiem, że nas nie zniechęcają do działania. Gdybyśmy nie spotykali na swojej drodze trudności, wówczas nie doszlibyśmy do zamierzonych sukcesów.

Porażkę, trudność czy niepowodzenie traktuj jako naukę, swoiste kamieniena drodze do osiągnięcia swego celu.

Psycholog z Uniwersytetu Stanowego Michigan – Jason Moser – przeprowadził wiele badań na temat reagowania mózgu na popełniane błędy. Okazało się, że mózg podczas popełniania pomyłek rozwija się! Dzieje się tak dlatego, że mózg uczy się na podstawie popełnianych błędów, staje „twarzą w twarz” przed nie zrealizowaniem swoich oczekiwań i zaczyna kombinować co zrobił nie tak. Nauka, czyli wyciągane wnioski, płynące z porażek mają decydujące znaczenie w odnoszeniu sukcesu. To pokazały badania na mózgu oraz obserwacje ludzi odnoszących powodzenie w życiu.

Jeśli jeszcze Ciebie to nie przekonuje, spójrz poniżej na przykłady ludzi, którzy nie byli wolni od popełniania porażek.

Czy kojarzysz kto jest na zdjęciu?

Walt Disney zanim stał się znany dzięki tym wymyślonym przez siebie postaciom – zaliczył wiele porażek. Jednak był uparty, pracowity, wytrwały, wierzył we własne pomysły i dążył do celu. Chciał spełnić swoje marzenia i to zrobił… Stał się sławny na cały świat.Był jednym z najwiekszych twórców przemysłu rozrywkowego. Wraz ze swoim btratem założyli znaną dzisiaj pod nazwą – The Walt Disney Company. Jest to druga co do wielkości korporacja mediowa świata.

—————————————————————————————-

Maria Skłodowska – Curie – dwukrotna laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie chemii. Wraz z mężem odkryli rad i polon. Mawiała, że „trzeba mieć wytrwałość i wiarę w siebie. Trzeba wierzyć, że człowiek jest do czegoś zdolny i osiagnąć to, za wszelką cenę”. Wniosek z tych słów nasuwa się sam – u niej też nie obyło się bez porażek. Jej życie nie było usłane różami. Pracowała dużo i wytrwale zaliczając wzloty i upadki. Dziś powiedzielibyśmy – zaliczając  porażki i sukcesy.

———————————————————————————

A czy słyszeliście o nazwisku: Thomas Edison? Tak! Ten człowiek wynalazł żarówkę. Jednak zanim to zrobił – przeprowadził wiele nieudanych prób – podobno 10000. Były to małe kroki, prowadzące w końcu do celu – odkrycia elektrycznej żarówki. I choć kroki te uznawano i uznaje się za „porażki”, to czy w istocie były one porażkami – wszystko zależy od punktu widzenia.

Edison zapytany o swoje niepowodzenia podczas pracy nad wynalezieniem żarówki, odpowiedział: „Nie poniosłem porażki. Po prostu odkryłem 10.000 błędnych rozwiązań”. Myślicie, że było mu łatwo? Jak Wam się wydaje, czy opinia społeczna była mu życzliwa? Otóż nie była. Podobnie jest do dzisiaj z podejściem społeczeństwa do porażek sąsiadów. 😉

Co ciekawe, Edison nie skończył nawet podstawówki! Pasja, wiara w swoje działania i upór doprowadziły go do sukcesu!

————————————————————————————–

Kolejny człowiek Alfred Einstein – laureat nagrody Nobla w dziedzinie fizyki, który również wiedział, czym jest porażka, zanim osiągnął sukces. Co więcej, mawiał, że jeśli nie chce się mieć w życiu porażek, to nie należy mieć żadnych nowych pomysłów. Każdy nowy pomysł obarczony jest ryzykiem niepowodzenia.

Jako ciekawostkę powiem Wam, że nauczyciele nie lubili Einsteina, myśleli nawet, że jest chory umysłowo… Dla wielu może to być pokrzepiające.

——————————————————————————————–

I to jeszcze nie wszyscy!

Stephen King i J.K.Rowling. To pisarze. Pierwszy był tak niezadowolony ze swojej książki, że wyrzucił ją do kosza. Żona wygrzebała ją i zaniosła wydawcy! Książka okazała się bestsellerem, jak i 70 pozostałych napisanych przez Kinga.

J.K. Rowling – autorka serii przygód Harrego Pottera żyła w biedzie, dopóki nie opublikowała pierwszej książki. Ale nie było łatwo ją wydać. Jej maszynopis odrzuciło kilkanaście wydawnictw! Obecnie jest jedną z najbogatszych i najsławniejszych kobiet na świecie! Sprzedaż jej książek osiągnęła pułap 500 mln sprzedanych egzemplarzy (a wydawnictwa mogą pluć sobie w twarz, że nie wyczuły drzemiącego w autorce potencjału).

——————————————————————————

Henry Ford nie miał matury, a stał się jednym z najbogatszych ludzi na świecie! Myślisz, że było mu łatwo i wszystko w życiu przyszło bez porażek? Nic bardziej mylnego.

Jednak Ford mawiał, że „porażka jest po prostu szansą, żeby spróbować jeszcze raz, tym razem bardziej inteligentnie/mądrzej”.

——————————————————————————————-

Winston Churchil powiedział: “Sukces polega na przechodzeniu od porażki do porażki bez utraty entuzjazmu”. Zastanawiasz się może, dlaczego wypowiedział te słowa? Wiedział, o czym mówi, bo zaliczał porażkę za porażką. Jednak… nie bał się przeciwności losu i wytrwale dążył do zamierzonego celu. I udało mu się. Został jednym z najlepszych premierów Wielkiej Brytanii. Otrzymał Nagrodę Nobla oraz honorowe obywatelstwo USA.

————————————————————————————

Można by tak jeszcze długo wymieniać sławnych, bogatych ludzi, którzy mimo wielu niepowodzeń (porażek) – osiągnęli sukces. Porażki są nieodzowną częścią w zasadzie każdego sukcesu. Raczej nie obserwuje się u nikogo samych powodzeń i odnoszenia sukcesów bez wcześniejszych trudności w dązeniu do obranego przez siebie celu.

Tylko osoba, która nie robi nic – na pewno nie poniesie porażki.

Ludzie osiągający zamierzone cele w danej sferze życia mają i mieli wiele wspólnych cech, których nie posiadają ludzie nie odnoszący takich sukcesów. Do podstawowych kompetencji, pozwalających na dobre podejmowanie decyzji można zaliczyć: motywację, wiedzę, wyobraźnię i uwagę. Do innych, sprzyjających powodzeniu cech należą między innymi:

Tak naprawdę sukces i porażka to słowa róznie przeżywane i definiowane przez każdego z nas. Dla jednych porażka jest szansą, dla innych jest wstydem i powodem zamknięcia się w sobie. Jedni po niepowodzeniu załamują się, stają się zazdrośni i podstępni w stosunku do ludzi, natomiast inni dzięki porażkom –nabierają wiatr w żagle do następnych działań.

Dlaczego tak się dzieje. Do której z kategorii TY zaliczasz się?

Człowiek, jak już dowiedzieliście się z poprzednich rozdziałów – to złożona „inżynieria”. W naszych mózgach nie dzieje się nic bez przyczyny lub bez celu, a to dlatego, że jako gatunek mamy za zadanie – przetrwać. W związku z tym z przetrwaniem gatunku wiążą się wszystkie reakcje w organizmie. Każdy z nas ograniczony jest przez chemiczne działania naszego mózgu. W naszym „systemie zarządzania” mamy takie bodźce mózgowe, które mogą wynagrodzić określone działanie lub do niego zniechęcić. Nazywa się to układem nagrody. Dopamina jest tym hormonem, który sprawia między innymi, że jesteśmy z czegoś lub z siebie zadowoleni. Układ zadowolenia współpracuje z układami: uczenia się (wzmacnianie motywacji do powtarzania danej czynności), pamięci (zapamiętywanie doświadczeń na przyszłość), uwagi.

W zależności od kondycji mózgu, czyli odżywienia, nawodnienia, ale także przeszłych doświadczeń, umiejętności uczenia się, panowania nad emocjami, czy wyciągania wniosków – wyznaczamy sobie tok naszych działań. Jednym zdaniem: Do osiągnięcia sukcesu potrzebne są zasoby z różnych kategorii, od pożywienia, poprzez doświadczenia (czyli krótko mówiąc – wiek danej osoby), po działania i odporność psychiczną. Panowanie nad emocjami, umiejętnośc kontrolowania i panowania nad stresem, opanowanie, cierpliwość w czekaniu na efekty działania – to wszystko ma znaczenie podczas długoterminowej pracy osiągania zamierzonych celów.

Popatrz na poniższą ramkę z umiejętnościami ludzi odnoszących częściej sukcesy oraz brakiem tych umiejętności u ludzi częściej odnoszących niepowodzenie (poddających się po porażce). Wyobraź sobie, że wiele z tych cech, prowadzących do sukcesu, można wypracować w sobie jeśli naprawdę chce się osiągać zamierzone cele. W wielu przypadkach człowiek może nauczyć się panowania nad emocjami, planowania kroków, by osiągnąć sukces lub nie zrażać się ewentualną porażką, itd. Jedynym ograniczeniem jest chęć do działania i uczenia się.

Zapewniam Cię raz jeszcze, że zdrowe i wartościowe odżywianie się oraz ćwiczenia fizyczne są arcyważnymi aspektami w kontekście samopoczucia psychicznego i fizycznego.

Żeby być bliżej osiągania sukcesów, warto do tematu podejść kompleksowo. Poza prawidłowym odżywianiem organizmu (a w szczególności mózgu), poza ruchem i ćwiczeniami fizycznymi, poza relaksacją – powinno się również podejść racjonalnie do marzeń, celu, sukcesu (który chcemy osiągnąć) i ustalić plan działania.

CIĄG DALSZY NASTĄPI 😉

Literatura:

1. Bryson, B., Krótka historia prawie wszystkiego, Wydawnictwo Zysk i Spółka, Poznań 2016
2. Bryson, B., Ciało. Instrukscja dla użytkownika, Wydawnictwo Zysk i Spółka, Poznań 2022
3. Feldman Barret, L., Mózg nie służy do myślenia, Wydawnictwo JK, Łódź 2021
4. Syed, M., (2017) Metoda czarnej skrzynki, Wydawnictwo Insignis Media, Kraków 2017

5. Goleman D.,  (1997) Inteligencja emocjonalna, Media Rodzina, Poznań
6. Friedman H.S., (2003) Uzdrawiająca osobowość, Wydawnictwo GWP, Gdańsk
7. Rosenthal, N.E., Umysł doskonały, Wydawnictwo Kobiece, Białystok 2020
8. Eagleman, D., Mózg incognito. Wojna domowa w twojej głowie, Grupa Wydawnicza PWN Carta Blanca, Warszawa 2012
9. Marcela, M., (2020) Jak nie zwariować ze swoim dzieckiem. Edukacja, w której dzieci same chcą się uczyć i rozwijać, Wydawnictwo Muza, Warszawa
10. Marcela, M., (2020) Jak nie spieprzyć życia swojemu dziecku, wszystko co możesz zrobić, aby edukacja miała sens, Wydawnictwo MUZA, Warszawa
11. Robinson, K., Aronica, L., (2018) Ty, Twoje Dziecko i Szkoła, Wydawnictwo Element, Gliwice
12. Juul, J. (2014) Kryzys szkoły, Wydawnictwo MiND, Podkowa Leśna
13. Juul, J., (2016) Zamiast wychowania, Wydawnictwo MiND, Podkowa Leśna
14. Siegel, D. J., (2020) Potęga obecności, Wydawnictwo Mamania, Warszawa
15. Stern, A., (2016) …I nigdy nie chodziłem do szkoły, Historia szczęśliwego dzieciństwa, Wydawnictwo Element, Gliwice
16. Stebnicki, W., (2014) Edukacja domowa, Edukacja przyszłości, Wydawnictwo Fijor
17. Greene, R. W., (2014) Trudne emocje u dzieci, Wydawnictwo Samo-Sedno, Warszawa

18. Zubrzycka-Nowak, M., Rybczyńska, K.,  (2013) Coaching zdrowia, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot
19. Shetty, J., Zacznij myśleć jak mnich, Wydawnictwo Insignis Media, Kraków 2020
20. Gordon, T., Wychowanie bez porażek w szkole, Instytut WyadwniczyPaX, Warszawa 2000,
21. Faber, A., Mazlish, E., Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i szkole, Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań 1996
22. Birch, A., Malim T., Psychologia rozwojowa w zarysie. Od niemowlęctwa do dorosłości, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999,
23. Dudley, G., A., Jak podwoić skuteczność uczenia się. Techniki sprawnego zapamiętywania i przywoływania informacji, Wydawnictwo Medium, Warszawa 1994
24. Psychologia, Newsweek, 5/2021, str. 58-61,  artykuł „Niedosyt od Adama i Ewy”

Fascynujący świat przyrody każdego dnia mnie zadziwia. Zatrważa mnie także ignorowanie przez ludzi faktu, że są jedynie częścią tej przyrody. Człowiek nie jest królem świata zwierząt i roślin – a tylko jej składową częścią. Gdyby gatunek ludzki nagle wymarł, przyroda świetnie by sobie z tą stratą poradziła. A nawet jestem zdania, że dobrze na tej stracie wyszłaby. Splot wydarzeń w dziejach przyrody sprawił, że człowiek jest tym, kim jest. Nikt nie dał mu to prawa do niszczenia wszystkiego, czego dotknie się. A jednak niszczy.

Na ironię losu – człowiek niszczy również swój gatunek! Idzie mu to całkiem nieźle!

Mikroorganizmami, które istnieją od czasów powstania pierwszej komórki – są bakterie. One przetrwają w najtrudniejszych warunkach. Traf chciał, że za swój dom w obecnym przedziale dziejów świata wybrały między innymi: trzewia, skórę, jamę ustną, mózg, stawy, itd. w ciele człowieka. Właściwie to dzięki nim człowiek żyje…

Dążenie człowieka do samozagłady poprzez sferę żywieniową, szpikowania chemią wszystkiego, co się da, modyfikacji genetycznych, nadużywania antybiotyków, braku ruchu , itp., z roku na rok zbiera żniwo w postaci zmasowanych różnorodnych chorób fizycznych, alergii, chorób psychicznych, a co za tym idzie – początku zapaści opieki zdrowotnej.

I tak oto – inteligencja, do której dążyła ewolucja… okazała się…

A bakterie żyją sobie cichutko…

„Geny ładują pistolet, a styl życia pociąga za spust”

Z książki „Zdrowie, energia, lekkość.

Błonnikowy program dla jelit”

Will Bulsiewicz

„Wszelka choroba ma swoje źródło w trzewiach”

„Złe trawienie jest przyczyną wszelkiego zła”

Hipokrates (ojciec w spółczesnej medycyny)

Jelita to nasz „drugi mózg”. Zarówno układ nerwowy mózgu, jak i układ nerwowy jelit wywodzą się z tych samych komórek embrionalnych. Te części ciała powstają ze wspólnej tkanki! Na osi jelita – mikrobron – układ odpornościowy – mózg odbywa się nieustanny ruch czteropasmowy!

Jelita i mózg znajdują się daleko od siebie, jednak łączy je nerw błędny. Biegnie z pnia mózgu aż do jelit, zahaczając i oplatając gardło, krtań, serce, żołądek, itd. Nerw ten jest najdłuższym nerwem w organizmie, który łączy układ pokarmowy z ośrodkowym układem nerwowym. Nerw błędny odgrywa ważną rolę w trawieniu pokarmów. Jego funkcja podstawowa to zapewnienie „dwukierunkowych transmisji sygnałów pomiędzy mózgiem a jelitami”. Mózg i jelita to towarzysze na dobre i na złe. Co sekundę ponad 500 milionów komórek nerwowych znajdujących się w twoich jelitach wysyła raport do mózgu!

A co tam słychać w tych jelitach?

Masz w nich około 1,5 do 2 kg  (około 39 bilionów) mikroorganizmów, w większości są to przyjazne bakterie, które wspomagają Twoje zdrowie na wielu płaszczyznach. Można powiedzieć, że tylko w 10% jesteś człowiekiem, a pozostałe 90% to bakterie. Jesteś ekosystemem dla: eubakterii, grzybów, arche bakterii i protisty.  Żyje w tobie ponad od 300 do 1000 różnych gatunków bakterii.

Mikrobiota pełni rolę dbania o nasze zdrowie. Dlaczego? Bo w zasadzie dba o swoje zdrowie – a ty po prostu jesteś im potrzebny do bycia ich środowiskiem. Bakterie w jelitach produkują witaminy, hormony, neuroprzekaźniki, które wpływają na twoje zdrowie i samopoczucie oraz na sprawność psychiczną, mają na bieżąco wpływ na działanie mózgu, stąd bakterie te, (jeśli o nie nie dbasz) mogą doprowadzić nawet do choroby psychicznej. Stan emocjonalny i umysłowy zależy od stanu naszych jelit. Depresja, zaburzenia lękowe, autyzm i inne tego typu problemy mogą zależeć od kondycji jelit. Mało tego! Odporność organizmu oraz poczucie szczęścia (serotonina) zależą od zdrowia jelit. Ponad 70% odporności zależy od kondycji Twoich trzewi. Nie da się rozdzielić mikrobioty od układu odpornościowego. Jeśli zaszkodzisz jednemu, to także drugi układ ucierpi. Co więcej bakterie jelitowe komunikują się z mózgiem również przy pomocy układu odpornościowego, a także przy pomocy wydzielanych przez siebie neuroprzekaźników i hormonów.

Skuteczność uczenia się nowych rzeczy, pamięć, kreatywność, dostosowywanie się do nowych warunków życia – również zależą w ogromnej mierze od bakterii jelitowych. Jeżeli nie dba się o ich zdrowie, wówczas mogą one wywołać stany zapalne w mózgu, które mają szkodliwy wpływ na pamięć. Napisano już wiele książek odnośnie wpływu kondycji bakterii w jelitach na nasz mózg! Pamiętaj, że mózg ten w głowie cały czas jest w kontakcie z „mózgiem” w jelitach.  Naukowcy uważają, że nasze myśli, kreatywność, chęć życia uzależnione są od składu flory bakteryjnej w jelitach.

Nasi przyjaciele w jelitach dostarczają nam niezbędnych witamin, metabolizują substancje trawienne zwane kwasami żółciowymi, detoksykują obce związki chemiczne, trawią błonnik spożywczy i cukry złożone. Tym samym oczyszczają nasz organizm, wspomagają układ trawienny, układ nerwowy i krwionośny.

Mikroflora w jelitach trawi to, co jest niemożliwe do strawienia! Zaspokaja blisko 10% potrzeb energetycznych człowieka. Trawienie poprzez wchłanianie substancji odżywczych odbywa się wyłącznie w jelicie cienkim. Nie ma tu, a przynajmniej nie powinno być wielu bakterii. Znajdują się one natomiast w jelicie grubym. Resztki pokarmu z jelita cienkiego przechodzą do grubego – i tutaj zaczyna się zabawa. 😉 W zależności od tego, co zjadłeś.

Jedzenie wpływa na kształt sygnałów chemicznych wysyłanych do mózgu poprzez nerw błędny. Od tych sygnałów zależy czy będziemy czuć się dobrze, pełni energii czy przygnębieni i bez energii do działania.

Bakterie przyjazne twojemu organizmowi nie znoszą przetworzonego jedzenia, sztucznych suplementów, metali ciężkich, używek (oprócz kawy – kawa akurat ma dużo plusów 😉). Każdy twój wybór żywieniowy zasila inną partię bakterii. Niezdrowe jedzenie żywi niezdrowe bakterie.

W jelitach mieszczą się też grzyby, nieprzyjazne bakterie, które cały czas toczą walkę z tymi dobrymi bakteriami. Przez 24 godziny na dobę jelita są polem walki o przetrwanie.

Co wspomaga nasze bakterie? Zdrowe odżywianie się, ruch, pasje, woda, towarzystwo. Czyli znowu to samo, co wcześniej! Widzisz? Organizm to naczynie połączone. To, co jest dobre dla mózgu – jest dobre dla jelit i całego organizmu. Bo to, co dobre dla jelit – wpływa na mózg!

Dużym zagrożeniem dla jelit i w związku z tym całego organizmu jest nadmierne i nieuzasadnione przyjmowanie antybiotyków, które oprócz unicestwiania złych bakterii powodujących daną chorobę – niszczą również te dobre. Warto, być świadomym tej zależności i skutków. Ale także przetworzone potrawy, fast foody czy słodycze mają zły wpływ na proporcje dobrych i złych bakterii.

Mikroflora jelitowa jest centrum dowodzenia naszym zdrowiem! Właściwie 80% chorób wywoływane jest złą kondycją jelit. Pozostałe 20% to choroby o podłożu genetycznym.

Jak należy wspomagać jelita oprócz typowego zdrowego odżywiania się bez dodatków chemicznych? Czy słyszałeś o probiotykach i prebiotykach?

Probiotyki to żywe szczepy bakterii, które, gdy pojawią się w odpowiednio dużej ilości pełnią funkcję korzystną dla swego gospodarza. To między innymi forma kapsułki z dobrymi bakteriami, które można kupić w aptece czy dobrym sklepie. Zawierają różne szczepy bakterii, które dostarcza się organizmowi celu natychmiastowego odzyskania przez niego równowagi w mikroflorze bakteryjnej. Bakterie jelitowe, mikrobom, chronią przed wieloma chorobami autoimmunologicznymi, chorobami jelit, z rakiem jelit włącznie. W ramach dostarczania probiotyków możesz również spożywać np. jogurt naturalny, kiszoną kapustę, kiszone ogórki, chleb na zakwasie, zakwas buraczany, i inne. Przeczytaj jednak najpierw skład tych produktów, aby były rzeczywiście naturalne i koniecznie niesłodzone cukrem!

Prebiotyki to pożywienie wspomagające rozwój korzystnej flory bakteryjnej. Są to składniki pokarmowe, które nie podlegają trawieniu. Stymulują one w jelicie grubym wzrost własnych bakterii jelitowych, które zakłada się, że poprawiają fizjologię organizmu gospodarza. Przede wszystkim wchodzi tu błonnik, który stanowi dużą część pożywienia dla naszych bakterii jelitowych. Przyśpiesza ich wzrost i w naturalny sposób prowadzi do szybkiego przetwarzania pokarmu, co ostatecznie poprawia także przebieg procesów trawiennych. Błonnik jak wiadomo, znajduje się w dużych ilościach w warzywach i owocach (owoce powinno spożywać się raz dziennie, najlepiej tylko w godzinach porannych), pestkach, pełnych ziarnach, orzechach, ryżu, siemieniu lnianym, soczewicy. Oprócz tego wymienić tu można cykorię, cebulę, por, karczochy, inulinę, zielone banany, szparagi, karczochy, zimny ugotowany ryż, zimne ugotowane ziemniaki,  inne.

Nasz mózg, jelita i żyjące w nich drobnoustroje porozumiewają się ze sobą w swoim języku biologicznym. Mikroby wpływają na nasze emocje, poczucie stresu, samoocenę, podejmowane przez nas decyzje. Jelita są naszym drugim mózgiem i tak powinno się je traktować, tym bardziej, że złożoność działania jest porównywalna z działaniem naszego mózgu. Do tego dochodzi niebagatelny wpływ serotoniny (hormonu, który sygnalizuje nam radość, zadowolenie z życia i dobrostan) – wg różnych źródeł w 90 – 97% produkowanej przez mikroby. Dużej części tego narkotyku szczęścia potrzebują bakterie jelitowe do swego funkcjonowania, więc to nie jest tak, że ich szlachetność nie zna miary. Właśnie dlatego to co jemy na wielki wpływ na ilość serotoniny w organizmie. Im więcej serotoniny zostanie zużytej to transportu jedzenia, tym mniej zostanie na potrzeby naszych uczuć. To co jemy ma także znaczenie w utrzymaniu równowagi w żywotności dobrych bakterii lub opanowaniu ich przez te złe (patogeny).

Literatura:

1. Bulsiewicz, W., Zdrowie, energia, lekkość. Błonnikowy program dla jelit, JK Wydawnictwo, Łódź 2022
2. Pedre,  V., Szczęśliwe jelita, Wydawnictwo Kobiece, Białystok 2019
3. O czym lekarze ci nie powiedzą, Nr 9 (2021), artykuł: Jak wspomóc uczenie się?, Joanna Brejecka – Pamungkas str. 44-45
4. O czym lekarze ci nie powiedzą, Nr 12 (2020), artykuł: Zawróć ze ścieżki neurodegeneracji, str. 48-53
5. O czym lekarze ci nie powiedzą, Nr 8 (2020), artykuł: „Nakarm swój tajemniczy organ”, str. 36 – 40
6. Wyszomirski, K., Biohaking 2, Przewodnik dla zaawansowanych, Wydawnictwo Zwierciadło, Warszawa 2021

7. Naidoo, U., Dieta dla zdrowia psychicznego, JK Wydawnictwo, Łódź 2021
8. Auquier, M. A., Wszystko zaczyna się od bakterii, Wydawnictwo Vivante, Białystok 2018
9. Zschocke, A. K., Bakterie jelitowe kluczem do zdrowia, Wydawnictwo Vital, Białystok 2021
10. Kass, A., Jelstad, J., Tajemnice odporności, Muza, Warszawa, 2020
11. Sullivan, B., Więcej niż DNA, NationalGeographic, Burda Media Polska, Warszawa 2020
12. Masley, S., Zdrowy mózg, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa, 2018
13. Schulte, A., Kupa szczęścia, Wydawnictwo Vital, Białystok, 2019
14. Triaire, A., Zdrowie na talerzu, Wydawnictwo KDC, Warszawa, 2009
15. Junger, A., Dieta oczyszczająca jelita, Laurum, Warszawa, 2015
16. Pedre, V., Szczęśliwe jelita, Wydawnictwo kobiece, Białystok, 2019
17. Vollmer, J.B., Zdrowe jelita zdrowe życie, Vital, Białystok, 2017
18.  Popławska W., „Ile jest człowieka w człowieku?”,   www.wiolettapoplawska.pl, www.wiolettapoplawska.pl/artykuly/

Profilaktyka chorób, a przez to oszczędność w obszarze wydatków na opiekę zdrowotną w przyszłości – to powinno być celem rządów rozmaitej maści. W zdrowym ciele – zdrowy duch.

————————————————————————

Zacznę od prezentacji na zajęciach u mojej córki w przedszkolu…

Zajęcia z najmłodszymi dziećmi niosą ze sobą wiele radości i satysfakcji.  Małe dzieci są otwarte, zaciekawione, chłoną wiedzę, starają się wykonać coś na tyle dobrze, na ile pozwalają im możliwości. Nie są jeszcze zainfekowane tak zwaną cywilizacją, która niestety niszczy w ludziach to co najlepsze. 

Małe dzieci mówią, co myślą, nie owijają w bawełnę, nie kalkulują komu co powiedzieć, żeby im się opłacało… W takiej atmosferze miło się pracuje i przeprowadza zajęcia. 😉

Zajęcia dotyczyły między innymi podstaw zdrowego odżywiania się. Rozmowa dotyczyła witamin, warzyw, owoców, zdrowych słodyczy, itp. a przy okazji zrobiliśmy sorbet i lemoniadę. 😉

————————————————————————-

Umiejętność zdrowego odżywiania się i prowadzenie zdrowego stylu życia – powinny zostać oficjalnie zakwalifikowane do kompetencji przyszłości i systematycznie kształtowane w drodze edukacji w szkołach i przedszkolach. 

Obecnie do kompetencji przyszłości zalicza się:

1. Kreatywność
2. Umiejętności przetwarzania i interpretacji złożonych informacji.
3. Przedsiębiorczość i inicjatywa.
4. Przywództwo i zarządzanie innymi.
5. Podstawowe umiejętności cyfrowe.
6. Zaawansowane umiejętności informatyczne i programowanie.

Wszystkie te kompetencje ze szczególną uwagą i dużymi środkami finansowymi – rozwijane są w szkołach. Edukacja nastawiona jest na komputeryzację, kształtowanie umiejętności posługiwania się komputerami, tabletami, elementami robotyki, kodowania i programowania, itd. Takie są wytyczne.

Dla mnie istotnym pytaniem jest: Dlaczego zapomina się o nawykach dotyczących zdrowia? Czy kreatywne myślenie i programowanie komputerów będzie możliwe przy ogromie chorób i dolegliwości, o których wiadomo, że będą ciemiężyć ludzi w niedalekiej przyszłości? jak organizm poradzi sobie z tymi „kompetencjami”, jeśli będzie niedożywiony, zgarbiony, nieszczęśliwy?

Coraz częściej mówi się o postępujących (w bardzo szybkim tempie) chorobach cywilizacyjnych. Choroby przewlekłe, nowotwory, depresje, inne, stają się plagą, epidemią 21 wieku. Niestety żywienie staje się coraz mniej jakościowe, organizmy są niedożywione, jakość pracy narządów ciała zwyczajnie obniża się.

Naukowcy, psycholodzy, lekarze, dietetycy biją na alarm. Rządzący kierują się innym tokiem myślenia. 😉

Już lekarze, psycholodzy, psychiatrzy maja ręce pełne roboty. Brakuje lekarzy zaś  chorób przybywa, a nie będzie wcale lepiej.

Jest duży rozdźwięk między tym jak być powinno, a tym jak jest.

Jadłospisy w przedszkolach i szkołach właściwie wołają o pomstę do nieba! Niestety wytyczne, które obowiązują placówki oświatowe są „nie na czasie”. Produkty typu biała mąka, biały cukier, gotowe paluszki rybne w panierce, ziemniaki pięć razy w tygodniu, mięso cztery razy w tygodniu, mleko, itd. są dalece odbiegające od promowania zdrowia. Ktoś, kto ustala wytyczne powinien zweryfikować swoją wiedzę. 

Reasumując – zdrowe odżywianie i zdrowy styl życia powinny być w czołówce kompetencji i umiejętności kształtowanych w szkołach i przedszkolach. Potrzebne tu jest ogromne wsparcie rządu, Ministerstwa, ludzi podejmujących decyzje i egzekwujących ich wykonywanie.

Trudno jest kształtować dobre nawyki żywieniowe dzieci i młodzieży, jeśli dorośli ignorują wagę tego obszaru życia. Ignorancję w tym temacie łatwo zauważyć patrząc na statystyki chorób dietozależnych, które stają się epidemią 21 wieku.

Według mojej filozofii życia najpierw należy zadbać o zdrowie, dobre samopoczucie, dostarczenie organizmowi odpowiedniej dawki wartościowego pożywienia i witamin, a dopiero potem brać się za komputery, kodowanie i programowanie.

Nie jestem w stanie zrozumieć dlaczego przy obecnym stanie wiedzy na temat ważności prawidłowego odżywiania się – jeszcze nikt nie wpadł na pomysł, by prowadzić profilaktykę chorób. Często możemy zapobiec chorobom poprzez zmianę diety.

Moim marzeniem jest, by w szkołach obowiązkowo uczono o wpływie diety i stylu życia na nasze zdrowie. By odgórnie wprowadzono takie przedmioty do szkół i zaczęto traktować to jako inwestycję.

Jak przekonać ludzi, że to co jemy ma wpływ praktycznie na każdą dziedzinę ich życia, zdrowia i samopoczucia? Czy w ogóle przekonywać? A może pracować tylko z tymi, którzy o tym wiedzą i chcą wpływać na swoje życie… Wszak jak mówią: „z niewolnika nie ma pracownika”.
Jak wytłumaczyć komuś, że jeśli ma problem z jelitami – to powinien robić to, to i to… skoro słyszysz, że on nie ma zamiaru zmieniać stylu życia, a już na pewno diety… w duchu sobie myślisz – nie, to nie! W końcu to nie moje cierpienie, tylko twoje! 😉
Czy warto pracować w zakresie zdrowego żywienia z dziećmi i młodzieżą, która demonstracyjnie wyjmuje białe buły z plecaka i ironicznie mówi – że zjada to przez całe życie dzień i w dzień i jeszcze nikt nie umarł? Dzieci z kolei nie jedzą warzyw i owoców, bo nie lubią i nie będą jeść… Nie chodzą na spacery, bo rodzice nie mają czasu… i koniec tematu.
Cóż…
Konsekwencje zdrowotne takiego stylu życia mogą okazać się dramatyczne w skutkach. Nawet nie zdajemy sobie sprawy jak istotne jest zdrowe żywienie, zdrowy styl życia, zdrowa woda, brak stresu. Techniki medytacyjne, joga, tapping, itp. powinny być jednymi z przedmiotów w szkołach by radzić sobie ze stresem. Wiele grup zawodowych także powinno mieć dostęp w zakładach pracy do chwili relaksu i wyciszenia…

Naukowcy już szacują ile ludzi na świecie co roku będzie umierać w konsekwencji złej diety i stylu życia oraz wszechogarniającego stresu. Myślę, że diet coach to jeden z zawodów przyszłości poza psychologiem i psychiatrą.

Przypominam o swoich artykułach odnośnie jelit, stresu, itp. 🙂

„Definicja zdrowia wg Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) ukazuje zdrowie w pozytywnym świetle: „zdrowie jest stanem pełnego/całkowitego dobrego samopoczucia/dobrostanu (ang. wellbeing) fizycznego, psychicznego i społecznego a nie tylko jej brakiem – obiektywnie istniejącej – choroby (ang. disease) czy niepełnosprawności (ang. infirmity)”.” (PZH Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego).

„Wśród rodzajów zdrowia można wyszczególnić:

1. Zdrowie fizyczne – prawidłowe funkcjonowanie organizmu, jego układów i narządów. Zdrowie fizyczne mówi również o równowadze pomiędzy procesami anabolicznymi i katabolicznymi. Organizm uznajemy za zdrowy fizycznie wtedy, gdy nie przebiegają w nim procesy patologiczne (choroby), a jego elementy działają odpowiednio. Nie jest konieczne bycie bardzo wysportowanym, aby móc powiedzieć, że jest się zdrowym fizycznie;
2. Zdrowie psychiczne – dzielimy je na dwa rodzaje – zdrowie emocjonalne oraz zdrowie umysłowe:

• zdrowie emocjonalne – człowiek zdrowy emocjonalnie potrafi rozpoznawać i nazywać emocje. Potrafi je również wyrażać w odpowiedni sposób. Robi to zgodnie z zasadami i normami społecznymi. Zdrowie psychiczne wiąże się również z utrzymaniem równowagi psychicznej, a w niej mieści się zarządzanie emocjami, umiejętność radzenia sobie ze stresem, napięciem, lękiem,  depresją, złością, agresją i innymi emocjami,
• zdrowie umysłowe – mówi o poprawnym przebiegu procesów myślowych. Pokazuje zdolność do logicznego i jasnego myślenia. Zdrowie umysłowe wiąże się z poprawnością działania układu nerwowego, w szczególności ośrodkowego układu nerwowego;

3. Zdrowie społeczne – mówi o możliwości adaptacji w grupie. Wyraża zdolność człowieka do nawiązywania, podtrzymywania i rozwijania prawidłowych relacji z innymi ludźmi czy zwierzętami;
4. Zdrowie duchowe – w zależności od wiary danego człowieka jest to sposób wyrażania swoich wierzeń i praktyk religijnych. Pokazuje sposób wyrażania osobistego zbioru zasad, zachowań i sposobów osiągania wewnętrznego spokoju i równowagi. Istnieje wiele sposobów osiągania zdrowia duchowego. Niektórzy nazywają zdrowie duchowe spokojem wewnętrznym”. (Krzysztof Słomiak; www.doz.pl)

Stwierdzono, że otyłość w wieku 6 lat pozwala w 25% przewidzieć otyłość w wieku dorosłym, natomiast otyłość w wieku 12 lat to 75% prawdopodobieństwa otyłości w dorosłości. Nadmierna masa ciała czy to u dzieci, czy u dorosłych wiąże się z negatywnymi następstwami zdrowotnymi zarówno w wieku dziecięcym, jak i dorosłym.

Z analizy jadłospisów przedszkolaków wynika, że u 71% dzieci dieta nie pokrywa dziennego zapotrzebowania na niektóre składniki odżywcze. Brakuje witamin i składników mineralnych (niedobór witamin C, D, E, folianów, wapnia, potasu i żelaza, cynku, miedzi i jodu) oraz dobrych tłuszczów  (przede wszystkim omega3). Ponadto dzieci często nie jedzą drugiego lub pierwszego śniadania, a jeśli jedzą to są to słodkie przekąski, niemające żadnych wartości odżywczych. Słodkie przekąski wręcz zabijają obecne witaminy czy składniki mineralne, ponieważ mają w sobie rafinowany cukier lub/i rafinowaną mąkę. Kajzerka z wędliną być może wygląda niewinne – ale taka niewinna nie jest. Niewystarczające spożycie cynku, żelaza, wit.C, A oraz E mogą wpływać na występowanie stanów zapalnych, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi, słabszej wrażliwości insulinowej. Niedobór wielonienasyconych kwasów tłuszczowych może być powiązany z wystąpieniem problemów z czytaniem, słabszą zdolnością literowania, rozwiązywania zadań wymagających zapamiętywania lub/i logicznego myślenia. Ponadto może przyczynić ie do nasilenia problemów dyslektycznych.

Śniadanie powinno zaspokajać około ¼ dziennego zapotrzebowania na składniki odżywcze. Jeżeli dziecko nie zje śniadania, wówczas nie nadrobi już deficytu składników. Te dzieci, które zjadają pełnowartościowe śniadanie łatwiej koncentrują się na zadaniach w szkole, są zrównoważone, opanowane, mniej drażliwe, mają większą odporność i więcej sił witalnych. Brak odpowiednio zbilansowanych posiłków jest źródłem części problemów współczesnych dzieci w szkołach…(często dziecko przychodzi do szkoły bez zjedzenia w domu śniadania, nie mając nic ze sobą lub kupując śmieciowe jedzenie w sklepiku szkolnym). Złe odżywianie negatywnie wpływa na fizyczny, intelektualny oraz psychosocjalny  rozwój dziecka. Powoduje zaburzenie koncentracji, nadpobudliwość, stany lękowe i depresyjne. Dziecko osiąga gorsze wyniki w nauce, wpada w konflikty społeczne (z powodu „złego” zachowania), samodzielnie nie jest w stanie zrozumieć co się z nim dzieje i dlaczego jest nielubiane. To jest taka lawina przyczynowo-skutkowa, z której mało kto zdaje sobie sprawę. W każdej szkole powinna być prowadzona edukacja w zakresie edukacji żywieniowo-kulinarnej.

Izomery kwasów tłuszczowych (źródło: żywność typu fast-food, miękkie margaryny, przetwory z margaryną, słodycze, ciasta, ciasta, batony czy zupy) mogą powodować wzrost agresji i poczucie irytacji. Pijąc napoje słodzone cukrem lub substancjami słodzącymi doprowadza się do nadwagi i otyłości. Wśród Europejczyków nadwaga i otyłość są odpowiedzialne za:

– 80% przypadków cukrzycy typu 2,

– 55% przypadków nadciśnienia,

– 35% przypadków nadciśnienia i chorób niedokrwiennych serca.

Sytuacja z chorobami tzw. cywilizacyjnymi już osiąga rozmiary epidemii. Szkoła jako środowisko biorące udział w edukacji żywieniowej była i w zasadzie jest pomijana. Udowodniono, że edukacja żywieniowo-kulinarna to jeden z najlepszych kierunków działań, który może mieć znaczący wpływ na zmianę żywienia dzieci, ich nawyków i świadomości odnośnie prawidłowego żywienia. W podstawie programowej co prawda jest kilka wzmianek o uświadamianiu dzieci odnośnie zdrowego żywienia i tryby życia, jednak sklepiki szkolne i automaty na korytarzach – skutecznie zniechęcają dzieci do wysiłku prowadzącego do zdrowia. Aby zmienić sytuację żywieniową dzieci potrzebne jest kompleksowe działanie. Zdrowa stołówka, zdrowy sklepik i eliminacja automatów z przetworzoną żywnością i niezdrowymi słodyczami czy napojami. Uświadamianie pracowników stołówek szkolnych czy przedszkolnych, nauczycieli i dyrektorów – to nieodłączny element w prowadzeniu zdrowej szkoły.

Nawyki żywieniowe kształtują i utrwalają się w okresie dzieciństwa oraz młodości. Pierwszą instytucja kształtującą zdrowe nawyki (lub niezdrowe) jest rodzina. Następna w kolejności jest przedszkole i szkoła. Chyba nie dziwi to, skoro dziecko spędza więcej czasu w tych placówkach niż w domu.

Błędy żywieniowe dzieci i młodzieży: duże ilości cukru i słodyczy, duże ilości produktów mięsnych, duże ilości przetworzonej żywności, podjadanie między posiłkami, nieregularne spożywanie posiłków, małe spożycie warzyw i owoców, małe spożycie produktów pełnoziarnistych. Biorąc pod uwagę obecny stan świadomości społeczeństwa odnośnie zdrowego żywienia, powinno podjąć się działania podnoszące poziom wiedzy żywieniowej a tym samym zapobiegającej występowaniu chorób przewlekłych będących konsekwencją nieprawidłowego żywienia. Byłyby to działania służące nie tylko profilaktyce chorób i wygody życia danych jednostek, ale także wspierające system opieki zdrowotnej. Nie trudno chyba wyciągnąć wnioski (które mają pokrycie w licznych badaniach), że taka edukacja w szkołach mogłaby przyczynić się w przyszłości do zmniejszenia problemów w zakresie pracy szpitali, lekarzy a nawet psychologów i psychiatrów.

Śmiało można powiedzieć, że stres jest chorobą XXI wieku. Czym jest stres i co powoduje? Presja w pracy, nawał obowiązków zawodowych, zobowiązania rodzinne (zwłaszcza przy większej ilości dzieci niż jedno J), problemy finansowe, bezrobocie, zbyt wysokie wymagania w stosunku do samego siebie, hałas, zbyt mała ilość snu… Te czynniki z kolei powodują liczne konflikty z partnerem, nerwowość, agresję, depresję, itd.
Czy zdajemy sobie sprawę, że pod wpływem stresu może nastąpić intensyfikacja stanów takich jak: astma i alergie, łuszczyca i wypryski, migreny, zapalenie stawów czy zapalne choroby jelit?
Temat dotyczący stresu to temat rzeka… Ale kilka rzeczy warto wiedzieć 😉
Stres służy człowiekowi od dawna… Służy – bo jest potrzebny, ale w odpowiednich dawkach.  Pod wpływem sytuacji stresowych niemal z prędkością światła w ludzkim organizmie zachodzi mnóstwo reakcji chemicznych, służących odruchowi „walcz-lub uciekaj”. W czasach prehistorycznych człowiek lub zwierzę po prostu albo walczył z zagrożeniem, albo przed nim uciekał. W czasach obecnym ta reakcja w dosłownym rozumieniu, raczej nie ma racji bytu, stąd organizm nie zawsze sobie radzi z zagrożeniem (sytuacja stresującą) w związku z tym stres jest inicjatorem wielu chorób tzw. cywilizacyjnych. Podczas reakcji na stres wytwarzany jest kortyzol. Jest to podstawowy hormon stresu, bez którego przetrwanie w afrykańskiej sawannie byłoby niemożliwe. Tyle tylko, że od dawna nie żyjemy już w sawannie… a organizm narażony jest na stres… co prawda jest on o innym charakterze, ale to tylko wychodzi nam na gorsze.
Czym różni się stres obecny od tego z czasów sawanny? Reakcja organizmu jest identyczna, ale nie możemy uciec od rachunków, dzieci, pracy, szefa, od ulicznych korków i wrednych koleżanek… jak również nie walczymy z nimi. Prowadzi to do stale podwyższonego poziomu hormonów stresu: kortyzolu i adrenaliny. Jak poznać, że jesteśmy zestresowani do granic wytrzymałości? Stopniowo, niepostrzeżenie wpada się w pułapkę chronicznego stresu. Początkowe objawy to: nieco tłuszczu wokół talii, niższy poziom energii, trudności z koncentracją, słabsza pamięć.  W dalszych etapach możemy zaobserwować u siebie „wieczne” przemęczenie, zaburzenia słuchu lub szumy w uszach, migreny i inne bóle głowy, napięcie mięśni, bezsenność i wysokie ciśnienie. Jeżeli bardzo długo żyjemy w stresie i nie dostarczamy np. magnezu w formie pożywienia lub suplementacji, wtedy mogą pojawić się między innymi: udary, zaburzenia rytmu serca, zawały i urazy. Musimy pamiętać o tym, że magnez zapobiega udarom, chorobom serca i układu krążenia. Jednak nie o sam magnez tu chodzi, bowiem stres obniża przyswajanie także innych mikroelementów i witamin.
Współcześnie stresu doznają nie tylko dorośli, ale także dzieci. Należy mieć na uwadze, że dzieci także są zestresowane w szkole, w domu czy na ulicy… Od nich także wymaga się zbyt wiele. Przeładowane programy szkolne, mnóstwo dodatkowych zajęć, jeżdżenie z miejsca w miejsca, poznawanie ludzi (co wcale  nie musi być takie fascynujące dla dziecka), oprócz tego częsta frustracja rodziców i przeżywanie konfliktów domowych (w związku z zestresowanymi dorosłymi).
Choroby i dolegliwości związane z nadprodukcją kortyzolu (czyli nasza reakcja na stres) to między innymi:
– spowolniona przemiana materii, redukcja tkanki mięśniowej,  otyłość,
– cukrzyca, choroby serca, nowotwory,
– nadciśnienie tętnicze, wysoki poziom trój glicerydów,
– zmniejszona masa kostna, osteoporoza,
– lęki, depresja, zmiana nastroju,
– zaburzenia uczenia się, kłopoty z pamięcią, choroba Alzheimera,
– upośledzona reakcja immunologiczna, częste infekcje,

– choroby autoimmunologiczne,
– wiele innych.

Stres pożera duże ilości mikroelementów i witamin przez co organizm jeszcze bardziej wpada w pułapkę braku ochoty do życia, zmęczenie, apatię, rozgoryczenie – a to pociąga za sobą rozwijanie się nałogów, które nie rozwiązują problemu, a wręcz dokładają nowych. Bo nie dość, że dodatkowo ograniczają przyswajanie witamin czy składników mineralnych, to jeszcze sieją spustoszenie w psychice i narażają jelita na choroby. To wszystko czyni człowieka agresywnym lub apatycznym…
I koło zamyka się. Magnez jest minerałem, który szczególnie narażony jest na utratę podczas stresu. Stosowanie używek typu alkohol czy papierosy (które złudnie rozładowują stres) również wpływa na wypłukiwanie magnezu z organizmu. Jeśli nie zdajemy sobie sprawy z tego, że jesteśmy zestresowani, to żyjemy na granicy choroby. Warto mieć to na uwadze i we własnym interesie poczytać sobie w mądrych książkach na ten temat.
Człowiek powinien starać się okiełznać stres, bo raczej sytuacji stresowych nie wyeliminuje się. Służą temu ćwiczenia relaksacyjne, joga, medytacje, często książki traktujące o technikach radzenia sobie ze stresem, itp. Trzeba radzić sobie z tym, by zachować jak najdłużej zdrowie.

A mimo to ludzie non stop jedzą cukier w przetworzonych produktach podawanych jako główne posiłki, batonach, cukierkach, ciastach, kawie, herbacie i innych. Na miliom różnych sposobów człowiek pochłania ponad 80 kg cukru rocznie (średnio na 1 osobę). To jest szokująca ilość sztucznego cukru spożywanego przez człowieka.
Toksyczne działanie cukru na wątrobę przypomina działanie alkoholu. Cukier przyśpiesza poziom starzenia się organizmu, ponieważ niszczy lipidy, białka a nawet DNA. Cukier przyczynia się do miażdżycy, która ogranicza dostęp tlenu do mózgu. Dawka cukru prowadzi także do zwiększonej oksydacji, przez którą wolne rodniki kradną elektrony z białek i tłuszczów w ten sposób niszcząc ściany komórkowe. Cukier wpływa na insulinoodporność, w sposób, który poważnie zaburza reakcję komórek na glukozę. Cukier zaburza funkcje sirtuin, związków biologicznych wpływających na wiele procesów komórkowych, takich jak starzenie, zaprogramowana śmierć komórek czy zmieniony metabolizm, przez co zwiększa się ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera i licznych odmian nowotworów. W mózgu insulinoodporność sprawia, że neurony słabną z powodu braku glukozy, po czym następuje lawina stanów zapalnych i uszkodzeń spowodowanych przez oksydację. Liczne badania wykazały istnienie związków między zaburzeniami metabolizmu glukozy, insulinoodpornością a choroba Alzheimera. Duże spożycie cukru negatywnie wpływa na objętość hipokampu i całego mózgu.
Najgorsza postać cukru – to ta dodawana do potraw. Sosy do makaronu, jogurty, sosy do sałatek, batoniki, sałatki, ketchup – to wszystko nafaszerowane jest cukrem. Dlaczego? Bo cukier uzależnia jak narkotyk. Dlatego właśnie producenci przemycają go w różnych postaciach do produktów. A ludzie najwidoczniej nie mają nic przeciwko. Wiadomo też, że produkty spożywcze dostępne w sklepach doprawione są cukrem ponieważ zwyczajnie nie sprzedałyby się. Często zepsute jedzenie przerabiane jest na nowy produkt przy użyciu dużej ilości cukru (lub syropu glukozowo-fruktozowego, co jeszcze gorzej wpływa na nasze zdrowie).
Pamiętajmy, że najgorsze działanie ma ten cukier przetwarzany, rafinowany biały lub słodziki tworzone drogą chemiczną. Jednak nie należy zapominać , że cukier to nie tylko ten biały, ale także owoce, zboża, ryż czy ziemniaki (itd.), których nadmiaru także należy unikać. 

Bibliografia:
1.      Junger A., Dieta oczyszczająca jelit, MT Biznes, Warszawa 2015
2.     Pedre V., Szczęśliwe jelita, Wydawnictwo Kobiece, Białystok 2019
3.     Vollmer, J.B., Zdrowe jelita zdrowe życie, Vital, Białystok, 2017
4.     Ciborowska, H.; Rudnicka, A.: Dietetyka, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2018
5.     Włodarek, D., Lange, E., Kozłowska, L., Głąbska. D., Dietoterapia, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2015
6.     Lindberg, F. A., Dieta greckiego doktora, Rebis, Poznań 2006
7.     Cohen, S., Cukrzyca bez lekarstw, Oficyna Wydawnicza ABA, Warszawa 2018
8.     Triaire, A., Zdrowie na talerzu, KDC, Warszawa 2009
9.     Sherzai, D., Sherzai, A., Sposób na Alzheimera, Albatros, Warszawa, 2018
10.   Masley, S., Zdrowy mózg, Czarna Owca, Warszawa, 2019