Obserwuję częste absurdy na tym świecie. Nie godzę się z nimi, ale jako jednostka nic nie zdziałam, skoro wszyscy (a przynajmniej większość) uważa, że taka jest kolej rzeczy, trzeba się ze wszystkim pogodzić i żyć… Cicho żyć i nie narażać się z wypowiadaniem swoich opinii na głos. 😉 Więc się żyje. 😛

Ale w międzyczasie….

Samodzielne tworzenie świec sojowych z dziećmi czy młodzieżą przynosi ogromną frajdę i satysfakcję. Ponadto jest to doskonały sposób na integrację grupy.

Polecam taki sposób spędzania czasu na przedmiotach artystycznych, lekcjach wychowawczych czy po prostu spotkaniach po lekcjach.

Nie ma co ukrywać, że obecnie mamy deficyt spotkań człowieka z człowiekiem. Psycholodzy biją na alarm, że w obecnych czasach jesteśmy samotnymi jednostkami. Rzecz jasna nikt do tego nie przyzna się, bo bycie samotnym nie jest „modne”. Teraz mówi się o posiadaniu setek przyjaciół – ale w istocie dziecko, młodzież czy dorosły jest samotny. Kontakty w większości prowadzone są poprzez media społecznościowe. TAM komentuje się, rozmawia, nawiązuje znajomości. Jednakże „tam”  to nie tu i teraz. Tu i teraz nasze dzieci prowadzą samotną egzystencję (stąd między innymi wysoki odsetek depresji wśród tej grupy wiekowej oraz większa ilość samobójstw).

Ludzie nie spotykają się, nie rozmawiają „face to face”. I choćby nie wiem ile razy ktoś temu zaprzeczał i chwalił się posiadaniem wielu przyjaciół to statystyki i badania w tym zakresie są bezlitosne.

Pytanie brzmi: Co z tym MY jako świadomi dorośli robimy? Nic. Bo sami jesteśmy samotni, stajemy okoniem podczas ewentualnych nowych znajomości. Nie ufamy sobie nawzajem. I może czas rano przed lusterkiem otwarcie to powiedzieć. Teraz tyle mówi się o ” budowaniu i podtrzymywaniu relacji” . A czy ktoś tego uczy w szkole? Relacje zaczynają się od kolebki. Relacje powinny być zdrowe. Relacje nie mogą polegać na rywalizacji. Człowiek powinien pomagać drugiemu człowiekowi i nie śmiać się z czyjejś ułomności, inności, ograniczeń. Nie powinien też zazdrościć statusu, pieniędzy, osiągnięć (czy w szkole ocen).

Czy ktoś jest tego uczony? Nie. To skąd ma wiedzieć jak to robić? Szkoła z reguły uczy rywalizacji a ciągłe reformy co kilka lat sieją frustrację i chaos. Mówię o szkole – bo tam nasze dzieci spędzają najwięcej czasu.

Wszystko pozostaje w rękach ludzi o racjonalnym, spokojnym podejściu do życia. 😉 wierzących we własne możliwości i otwartych na innych.

Trzeba budować mosty a nie je spalać.

I tak od propozycji robienia świec doszliśmy do poważnych tematów samotności, integracji ludzi, zrozumienia i tolerancji.

Podczas robienia świec czy innych prac plastycznych, kulinarnych, itp. w repertuar rozwoju wchodzi także ten duchowy rozwój, ćwiczenia wrażliwości, kreatywności, budowania wiary w siebie. Warto nie zapominać o przedmiotach ścisłych i przyrodniczych, o których można otwarcie wspominać podczas robienia świec: matematyka, fizyka, chemia, biologia. Można tu wyłożyć uczniom setkę różnych zagadnień z obszaru podstawy programowej w edukacji szkolnej (co odmieniane jest przez przypadki setki razy każdego miesiąca – w tym kraju). 

Co jeszcze oferują takie prace manualne? Sensoplastyka, rozwijanie motoryki małej,  zapachy, dotyk, i tak dalej.

Dlatego do dzieła!

Na co trzeba uważać przy robieniu świec? Na alergie na używane produkty oraz na dość wysoką temperaturę topnienia wosku sojowego (czy innego roślinnego). A także trzeba być ostrożnym jeśli podczas pracy używa się szklanych słoików (ryzyko skaleczenia). Ale wszystko zależy od grupy wiekowej osób, z którymi pracujemy.

Jednak jest to czas, który przemija z minuty na minutę i NIGDY nie powtórzy się. Nie wrócimy do chwili, która już minęła.

I choć wiadomo, że kariera, pieniądze czy realizacja własnych aspiracji jest ważna, to jednak często rodzice zapominają, że dzieci potrzebują czasu wspólnie spędzanego z nimi. Wspólne doświadczenia na podwórku, w kuchni, w lesie, w sklepie, itd. , dawany przez opiekunów przykład postepowania budują więź, uczą dzieci życia i przygotowują do pokonywania trudności. A z roku na rok te trudności są coraz większe.

Społecznie i ewolucyjnie ludzie zawsze przebywali ze sobą. W ostatnich latach tendencja ta zmienia się w stronę samotności, co już staje się problemem psychologicznym i społecznym. Nie ma już więzi rodzinnych, plemiennych, sąsiedzkich. Anonimowość, brak potrzeby kontaktu z innymi jest już opisywane w książkach naukowych.
Nie da się żyć bez innych ludzi. Nie da się dobrze rozwijać bez kontaktu z matką lub/i z ojcem. Zwyczajnie ewolucyjnie gatunek ludzki nie jest jeszcze na to gotowy.
Podsumowując: plemiona, grupy społeczne, rodzina, więzi międzyludzkie mają sens i „misję”. Pozytywne relacje i emocje budują mózg, zdrowie i charakter. Wspólne zajmowanie się dziećmi przez rodzinę (szeroko rozumianą), opieka babć i dziadków nad wnukami, zabieranie dzieci przez ciocie na wspólne wypady – to namiastka tego, co działo się w dawnych czasach w gronach rodzin, wiosek i plemion. Tamci ludzie byli zdrowsi psychicznie i odporniejsi na niepowodzenia. Mieli wsparcie w rodzinie.

Nie zawsze mamy wybór, wszak nie zmusimy nikogo by chciał spotykać się z nami czy z naszymi dziećmi (a jak wspomniałam: ludzie w dzisiejszych czasach zwyczajnie nie chcą się spotykać ze sobą). Jednak mamy wybór w zakresie tego ile czasu my spędzimy z naszymi dziećmi. Oby było go jak najwięcej! Szkoła czy przedszkole traktujmy jako instytucje edukacyjne, a nie wychowujące i stanowiące „substytut” rodziny.

…tak się wyśpisz…

Takie podsumowanie wychowania – w jednym zdaniu. 🙂

Dzieci naśladują dorosłych. To jest ich droga ku poznaniu świata i zdobyciu kompetencji społecznych/życiowych, nawyków, reakcji, itp. Jeśli dziecko ma dobry przykład w domu, to samo także idzie przez życie z bagażem wszelakich cnót przydatnych w szczęśliwym i udanym codziennym funkcjonowaniu. Natomiast przewlekłe problemy w domu, ciągnące się latami typu: kłótnie, burzliwe rozstania rodziców (połączone z nienawiścią), alkoholizm, nieleczone problemy psychiczne domowników, złe nawyki żywieniowe, itd. w znacznym stopniu upośledzają późniejsze życie dzieci jako dorosłych ludzi. Owe problemy prześladują jednostkę w całej nici żywota. Trudno otrząsnąć się z nich. Przyczyniają się do niskiej samooceny, chorób na tle żywieniowym, depresji, wchodzenia na drogę nie zawsze zgodną z prawem, itp. Oczywiście są wyjątki, kiedy dzieci jako osoby już dorosłe odcinają się od obciążenia emocjonalnego z dzieciństwa, ale one tylko potwierdzają regułę.

W tym tekście chcę skupić się na zwykłym, „uśrednionym” życiu rodzinnym/społecznym i naśladowaniu rodziców przez dzieci. Nie będę tu pisać o poważnych konsekwencjach patologicznego dzieciństwa – może kiedyś przytoczę kilka artykułów w tym temacie napisanych przez psychologów.

A teraz, skupmy się… 😉 🙂

To co mówimy, robimy, jak się zachowujemy – jest bacznie obserwowane przez domową 24-godzinną publikę, zwaną dalej DZIEĆMI. Należy tu pamiętać, że nasze dzieci obserwują nas w domu, w zakładzie pracy (jeśli czasem tam bywają), w sklepie, u lekarza, u znajomych, po prostu WSZĘDZIE!

Jeśli rodzice czytają książki, to dzieci także. Jeśli rodzice robią karierę naukową, są lekarzami, prawnikami, informatykami lub pełnią inne zawody wymagające pracy umysłu – ich dzieci zapewne pójdą w ich ślady.

Dzieci widzą jak odnosimy się do innych osób, czy szanujemy inne narodowości, czy ustąpiliśmy miejsca staruszce… Każdy nasz oddech jest monitorowany i rejestrowany w archiwach podświadomości naszych dzieci.

Zwykle dziewczynki baczniej obserwują matki, zaś chłopcy ojców. Makijaż, styl ubierania, buty…. Majsterkowanie, kable i wiertarki. Jeśli matka robi makijaż – córka też prawdopodobnie będzie robić. Jeśli ojciec wie jak przybić gwóźdź – istnieje duża doza prawdopodobieństwa, że syn też będzie wiedział co robić w tym zakresie.

Działanie dorosłych w otoczeniu dziecka ma duży wpływ na przyszłość dzieci oraz ich wzajemne relacje. Nie powinno chyba wymagać się szacunku, jeśli samemu nie okazywało się go w stosunku do dzieci. Nie powinno wymagać się systematycznych odwiedzin, jeśli samemu zapominało się o swoich dzieciach, wnuczkach, kuzynach.

Rodzicu! Babciu! Dziadku! Ciociu! Wujku! Dorośli!
„Jak sobie pościelisz, tak się wyśpisz”!

Warto pamiętać, że relacje z dziećmi buduje się systematycznie. Osobowość dorosłego ma niebagatelny wpływ na pojmowanie świata przez dziecko. Dorosły, który jest otwarty, zadowolony z życia, tolerancyjny, optymistycznie podchodzący do trudności życiowych – te wiedzę i umiejętności przekazuje dziecku. I nie chodzi tu tylko o najbliższą rodzinę, ale także o ciocie, wujków, babcie czy sąsiadki. Dosłownie każda osoba, którą spotykamy na swojej drodze życia – ma na nas wpływ KAŻDA! Warto bowiem pamiętać, że jako gatunek ludzki genetycznie jesteśmy na etapie sprzed kilkunastu tysięcy lat. Nasze geny w istocie działają cały czas tak, jak działały w paleolicie. W związku z tym nasze mózgi potrzebują doświadczenia stada w przekazywaniu wiedzy, nawyków, doświadczeń, itp. po prostu bycia z ludźmi. Dziesięć tysięcy lat temu i jeszcze dużo, dużo wcześniej – całe wioski wychowywały dzieci… a teraz? Prawda jest taka, że obecnie ludzie ze sobą „nie bywają” – co ma wielki wpływ na wychowanie i emocje dzieci. Powodów takiego stanu rzeczy jest wiele.

Można by pisać na ten temat długo i rozwiąźle, przytaczając cytaty z artykułów psychologów… Jednakże, czy to zmieni podejście do relacji – zależy od dorosłych. Czyli OD NAS ! 🙂

Dziecko jest zbuntowane, bo ma ku temu powody. Zwykle są niezależne od niego.

Dziecko domaga się uwagi – bo ma ku temu powody. Zwykle są one niezależne od niego.

Dziecko jest „trudne” bo ma jakiś problem – zwykle/prawie zawsze niezależny od niego.

Dziecko źle zachowuje się/uczy się, bo coś się zadziało w jego życiu, co sprawia, że sobie nie radzi.

Dziecko jest grzeczne – jeśli potrafi.

Prawda jest taka, że zachowanie dziecka niespełniające ogólnie przyjętych wymogów – irytuje dorosłych. Bo choć sto razy powtarza się, to dziecko dalej nie słucha, dalej robi to samo, dalej źle uczy się, dalej, dalej, dalej… I jest to w pewnym sensie zrozumiałe, bo dorośli w dzisiejszych czasach naprawdę przeładowani są problemami i oczekiwaniami, które muszą spełnić w społeczeństwie. Jednak… życie przemija, to co teraz jest „wstydem”, „problemem”, za dziesięć lat nim nie będzie! I jednocześnie to, co teraz z tym „problemem” zrobimy – za dziesięć lat przyniesie owoce. 😉

Co z tymi problemami z dziećmi?

To tak jak z leczeniem się u lekarzy. Lekarze leczą objawy, a nie przyczyny. Usłyszałam to kiedyś od lekarza pierwszego kontaktu – „my leczymy objawy”. A może warto wejść w głąb problemu i znaleźć przyczyny „złego” zachowania, niemożliwości współgrania z grupą, słabych wyników w nauce, wybuchów agresji?

Jakie są przyczyny niepożądanych zachowań?

A może zwyczajnie rodzice odsuwają od siebie problem? Wypierają problem? Może dziecko ma spełniać ich oczekiwania? Może ma spełniać ich marzenia? Może nie powinno przynosić „wstydu” rodzicom?

Są pewne strategie, które dr Ross W. Greene – objaśnia nam w książce.

Dziecko to też człowiek. Mały, ale człowiek. O ile nie ma jeszcze rozwiniętych wszystkich struktur mózgu i nie może ponosić odpowiedzialności i konsekwencji tak jak dorosły, o tyle należy je traktować jako równego sobie w kontekście emocjonalnym i społecznym. Przecież nie zostawiamy siedmiolatka samego w domu i nie każemy mu ugotować obiadu z trzech dań! To dlaczego wymagamy od niego opanowania swoich buszujących emocji, panowania nad energią ciała oraz przewidywanie konsekwencji zachowań – zwłaszcza tych bazujących na emocjach – trudnych do panowania?

Co innego z nauką, agresywnym zachowaniem, zagrażającym innym ludziom. Tutaj już trzeba na poważnie szukać pomocy u specjalisty.

Jako dorośli – uporządkujmy swoje emocje i życie, potem wyjdźmy z siebie i stańmy obok, obserwujmy siebie na spokojnie. Bądźmy ponad tym wszystkim – a wtedy pomożemy swoim dzieciom nie ponosząc dramatycznych kosztów. Jakich?

Wymaganie od dziecka czegoś, czego nie jest w stanie zrealizować bez naszej pomocy. 🙂 może wyrządzić wiele szkody.

To wszystko wpływa na nasze samopoczucie psychiczne i decyduje o tym jak szybko wulkan nerwów wybuchnie. A wybucha co najmniej raz na jakiś czas – u każdego. Nie zaklinajmy rzeczywistości. Problem jednak w tym, żeby tak okiełznać owy wulkan, by nie zalał lawą wszystkiego w obrębie kilkuset metrów i nie zamienił w popiół.

Każdy rodzic powinien zacząć od zaopiekowania się sobą. Bo jeśli matka czy ojciec będą szczęśliwi, to ich dzieci także… a przynajmniej będzie mniej kłótni i awantur – bo relaks ciała i umysłu wycisza…

Uważam, że książka warta jest tego by ją przeczytać. Może nie jest to szczyt poradnictwa zawodowego 😉 ale każdy może wyciągnąć cos dla siebie. 🙂

Mnie zaś najbardziej poruszyła propozycja założenia grupy rodziców, którzy wspieraliby się w opiece nad dziećmi. Polegałoby to na tym, że raz ja opiekuję się czyimiś dziećmi a raz ktoś bierze moje dzieci do siebie… Bardzo interesujący pomysł, który naprawdę mnie ujął. Problem tylko w tym, że nie ma nigdzie chętnych do takiej formy współpracy… 😛 szczerze powiem, że ten punkt programu porad autorki wywarł na mnie największe wrażenie – tym bardziej, że chciałam go zastosować już dwa lata temu zanim usłyszałam o tej książce.

Cały czas mam nadzieję, że uda mi się zorganizować takie kółko wzajemnej pomocy. 🙂 Oprócz realnego oddechu można zyskać przyjaciół, dobrych znajomych, towarzyszy dla naszych dzieci. Nie każdy bowiem ma wielkie kochające się rodziny i szczęście posiadania życzliwego grona znajomych. 😛 Co więcej, uważam, że nie jestem sama – tak jak nie tylko ja czasem krzyczę na swoje dzieci. 😉

Zamieściłam wpis na fb, może za parę lat uda się… 😛