PONIŻEJ ZNAJDUJĄ SIĘ OPISY PROJEKTÓW REALIZOWANYCH Z DZIEĆMI W PRACY W SZKOLE
Kilka słów o mnie, a potem już tylko projekty… 😉
Dzielę się z Wami swoją wiedzą z zakresu profilaktyki zdrowia, działań pedagogicznych, podjętych projektów w pracy z dziećmi, pomocnej literatury z obszaru dietetyki, pedagogiki i psychologii.
Od 2008 roku pracuję jako nauczyciel w klasach 0 – 3. Zaczynałam pracę w Warszawie, na początku jako nauczyciel języka angielskiego w klasach 4-6, potem jako wychowawca pierwszej klasy. Wróciłam do Białegostoku i kontynuowałam ścieżkę kariery zawodowej w zerówce. Od kilku lat jestem wychowawcą w oddziałach 1-3 oraz prowadzę warsztaty zdrowego żwienia.
Studia na Uniwersytecie w Białymstoku (Wydział Pedagogiki i Psychologii), skończyłam w 2003 roku. Przed podjęciem pracy w szkolnictwie, pracowałam za granicą jako opiekunka do dzieci. Uczęszczałam tam do akademii językowej – Edgware Academy of Languages and Computer Science, gdzie zdobyłam certyfikat potwierdzający znajomość języka angielskiego na poziomie higher intermediate level. Po powrocie do kraju kontynuowałam naukę angielskiego na wyższej uczelni językowej.
Ponadto uczestniczyłam w wielu szkoleniach i kursach kwalifikacyjnych oraz doskonalących. Między innymi w trzymiesięcznym kursie prowadzonym przez Assitej – Międzynarodowe Stowarzyszenie Teatrów dla Dzieci i Młodzieży (w Warszawie), w szkoleniu dla nauczycieli: Teatr – lubię to – prowadzonym przez Teatr Dramatyczny w Białymstoku. Łącznie przez kilka lat prowadziłam kółko teatralne w szkołach, w których pracowałam.
Skończyłam szkolenia dla nauczycieli odnośnie radzenia sobie z agresją dzieci i młodzieży, z tematyki skutecznego porozumiewania się z dziećmi i rodzicami, technik panowania nad emocjami, itp.
W pracy z dziećmi wykorzystuję napisane przeze mnie programy autorskie do zajęć dodatkowych. Prowadziłam już kółko plastyczne, teatralne i gry w szachy.
Dużo czytam odnośnie metod nauczania, sposobów na porozumienie się z dziećmi, problemów w nauczaniu i opanowaniu wiedzy, itp.
Korzystam również z programów napisanych przez innych specjalistów, jak np. „Uważne jedzenie”, „Jak ja jem” czy „Dobrze jemy”.
W ostatnich latach specjalizuję się w zdrowym żywieniu dzieci i młodzieży, dietetyce, w diet coach oraz psychodietyce. Projekty związane z tą kategorią wiedzy – wprowadzam sukcesywnie w życie szkolne.
Obecnie moje zainteresowania lokują się w odżywianiu mózgu, wpływie rodzaju spożywanego pokarmu na efekty w nauce. Jak odżywiać się, aby wykorzystywać swój potencjał? Jakie nawyki wspierają pracę mózgu? Jak działa mózg? To są pytania, na które szukam odpowiedzi. 😉
Moją pasją jest również wykonywanie prac artystycznych. 🙂
„A ci którzy tańczyli, uznani zostali za szaleńców przez tych, którzy nie słyszeli muzyki.” — Friedrich Nietzsche
„Człowiek z nowymi pomysłami jest wariatem, dopóki nie odniesie sukcesu. » — Mark Twain
„Picasso powiedział kiedyś, że wszystkie dzieci są urodzonymi artystami. Problemem jest pozostać artystą, gdy się dorasta.” — Ken Robinson
Samodzielne tworzenie świec sojowych z dziećmi czy młodzieżą przynosi ogromną frajdę i satysfakcję. Ponadto jest to doskonały sposób na integrację grupy.
Polecam taki sposób spędzania czasu na przedmiotach artystycznych, lekcjach wychowawczych czy po prostu spotkaniach po lekcjach.
Nie ma co ukrywać, że obecnie mamy deficyt spotkań człowieka z człowiekiem. Psycholodzy biją na alarm, że w obecnych czasach jesteśmy samotnymi jednostkami. Rzecz jasna nikt do tego nie przyzna się, bo bycie samotnym nie jest „modne”. Teraz mówi się o posiadaniu setek przyjaciół – ale w istocie dziecko, młodzież czy dorosły jest samotny. Kontakty w większości prowadzone są poprzez media społecznościowe. TAM komentuje się, rozmawia, nawiązuje znajomości. Jednakże „tam” to nie tu i teraz. Tu i teraz nasze dzieci prowadzą samotną egzystencję (stąd między innymi wysoki odsetek depresji wśród tej grupy wiekowej oraz większa ilość samobójstw).
Ludzie nie spotykają się, nie rozmawiają „face to face”. I choćby nie wiem ile razy ktoś temu zaprzeczał i chwalił się posiadaniem wielu przyjaciół to statystyki i badania w tym zakresie są bezlitosne.
Pytanie brzmi: Co z tym MY jako świadomi dorośli robimy? Nic. Bo sami jesteśmy samotni, stajemy okoniem podczas ewentualnych nowych znajomości. Nie ufamy sobie nawzajem. I może czas rano przed lusterkiem otwarcie to powiedzieć. Teraz tyle mówi się o ” budowaniu i podtrzymywaniu relacji” . A czy ktoś tego uczy w szkole? Relacje zaczynają się od kolebki. Relacje powinny być zdrowe. Relacje nie mogą polegać na rywalizacji. Człowiek powinien pomagać drugiemu człowiekowi i nie śmiać się z czyjejś ułomności, inności, ograniczeń. Nie powinien też zazdrościć statusu, pieniędzy, osiągnięć (czy w szkole ocen).
Czy ktoś jest tego uczony? Nie. To skąd ma wiedzieć jak to robić? Szkoła z reguły uczy rywalizacji a ciągłe reformy co kilka lat sieją frustrację i chaos. Mówię o szkole – bo tam nasze dzieci spędzają najwięcej czasu.
Wszystko pozostaje w rękach ludzi o racjonalnym, spokojnym podejściu do życia. 😉 wierzących we własne możliwości i otwartych na innych.
Trzeba budować mosty a nie je spalać.
I tak od propozycji robienia świec doszliśmy do poważnych tematów samotności, integracji ludzi, zrozumienia i tolerancji.
Podczas robienia świec czy innych prac plastycznych, kulinarnych, itp. w repertuar rozwoju wchodzi także ten duchowy rozwój, ćwiczenia wrażliwości, kreatywności, budowania wiary w siebie. Warto nie zapominać o przedmiotach ścisłych i przyrodniczych, o których można otwarcie wspominać podczas robienia świec: matematyka, fizyka, chemia, biologia. Można tu wyłożyć uczniom setkę różnych zagadnień z obszaru podstawy programowej w edukacji szkolnej (co odmieniane jest przez przypadki setki razy każdego miesiąca – w tym kraju).
Co jeszcze oferują takie prace manualne? Sensoplastyka, rozwijanie motoryki małej, zapachy, dotyk, i tak dalej.
Dlatego do dzieła!
Na co trzeba uważać przy robieniu świec? Na alergie na używane produkty oraz na dość wysoką temperaturę topnienia wosku sojowego (czy innego roślinnego). A także trzeba być ostrożnym jeśli podczas pracy używa się szklanych słoików (ryzyko skaleczenia). Ale wszystko zależy od grupy wiekowej osób, z którymi pracujemy.
„Jeżeli koncepcja od samego początku nie jest szalona,
nie ma dla niej żadnej nadziei”
— Albert Einstein
Zajęcia w klasach 1-8
Zdrowe Żywienie i Styl Życia
W roku szkolnym 2021/2022 zamierzam uświadamiać dzieci jak wielki wpływ na nasze zdrowie i jakość życia ma odżywianie.
Niestety, temat jest cały czas bagatelizowany przez dorosłych. Czy to rodzice, którzy nie mają czasu przygotowywać posiłków, czy to producenci żywności, a na rządzie kończąc – nikogo właściwie nie interesuje zdrowe żywienie dzieci.
Zadziwiający jest fakt, że mimo coraz większej i dokładniejszej wiedzy na temat wpływu jedzenia na organizm, nikt w skali globalnej nie robi z tego użytku np. w szkołach czy gabinetach lekarskich.
Wiadomo już, że nieprawidłowe żywienie przyczynia się do nadwagi i otyłości wśród dzieci, przyczyniając się do WIELU chorób i dolegliwości (o tym problemie w zakładce Artykuły).
Zjawisko coraz częstego występowania chorób cywilizacyjnych, spowodowanych złą dietą i brakiem ruchu zaczyna przybierać miano epidemii. Szacuje się, że za dziesięć, dwadzieścia lat niemal każdy człowiek będzie miał dolegliwości czy problemy zdrowotne spowodowane złą dietą.
I dalej tyle nasze, co sobie wiemy. Społeczeństwa na świecie w dalszym ciągu spożywają produkty przetworzone, popijają słodzonymi napojami, bagatelizując alarmujące dane. Dzieci w wieku szkolnym w większości (niestety), nie mają dobrych przykładów w domu. Odgórne normy żywieniowe w przedszkolach i szkołach (zbiorowe obiady, śniadania, podwieczorki) także niestety nie spełniają wymogów rosnącego organizmu – stąd dzieci i młodzież mają duże niedobory witamin i składników mineralnych.
Z analizy jadłospisów przedszkolaków wynika, że u 71% dzieci dieta nie pokrywa dziennego zapotrzebowania na niektóre składniki odżywcze. Brakuje witamin i składników mineralnych (niedobór witamin C, D, E, folianów, wapnia, potasu i żelaza, cynku, miedzi i jodu) oraz dobrych tłuszczów (przede wszystkim omega3). Ponadto dzieci często nie jedzą drugiego lub pierwszego śniadania, a jeśli jedzą to są to słodkie przekąski, niemające żadnych wartości odżywczych, a tylko puste kalorie i niesione ze sobą zagrożenie utraty zdrowia. Owe słodkie przekąski wręcz zabijają obecne witaminy czy składniki mineralne, ponieważ mają w sobie rafinowany cukier lub/i rafinowaną mąkę. Kajzerka z wędliną być może wygląda niewinne – ale taka niewinna nie jest. Niewystarczające spożycie cynku, żelaza, wit.C, A oraz E mogą wpływać na występowanie stanów zapalnych, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi, słabszej wrażliwości insulinowej. Niedobór wielonienasyconych kwasów tłuszczowych może być powiązany z wystąpieniem problemów z czytaniem, słabszą zdolnością literowania, rozwiązywania zadań wymagających zapamiętywania lub/i logicznego myślenia. Ponadto może przyczynić się do nasilenia problemów dyslektycznych.
Brak odpowiednio zbilansowanych posiłków jest źródłem części problemów współczesnych dzieci w szkołach…(często dziecko przychodzi do szkoły bez zjedzenia w domu śniadania, nie mając nic ze sobą lub kupując śmieciowe jedzenie w sklepiku szkolnym). Obecnie dzieci są nerwowe, rozdrażnione, wewnętrznie niezdyscyplinowane, obrażalskie i mające problemy z koncentracją, co może być wynikiem nieprawidłowego, pełnego cukru i chemii odżywiania się. Złe odżywianie negatywnie wpływa na fizyczny, intelektualny oraz psychosocjalny rozwój dziecka. Powoduje zaburzenie koncentracji, nadpobudliwość, stany lękowe i depresyjne. Dziecko osiąga gorsze wyniki w nauce, wpada w konflikty społeczne (z powodu „złego” zachowania), samodzielnie nie jest w stanie zrozumieć co się z nim dzieje i dlaczego jest nielubiane. To jest taka lawina przyczynowo-skutkowa, z której mało kto zdaje sobie sprawę.
Podstawą odżywiania dzieci powinna być Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dzieci i młodzieży. Jest ona kierowana do osób w przedziale wiekowym 4 – 18 lat. Realizacja założeń piramidy umożliwia uzyskania optymalnej sprawności intelektualnej i fizycznej dzieci i młodzieży jak również zapewnia im zdrowie w dorosłym życiu. Ma ona w swoim zestawieniu wszystkie niezbędne dla zdrowia składniki. Dieta powinna być zbilansowana, różnorodna i zdrowa. Bez chemii, bez zbędnego tłuszczu zwierzęcego, bez cukru czy białej mąki. To naprawdę jest możliwe. Wraz z pożywieniem powinny być dostarczane witaminy, sole mineralne, zdrowe tłuszcze oraz produkty zbożowe pełnoziarniste i bez dodatku cukru.
Rodzice powinni kształtować nawyki żywieniowe swoich dzieci, bo to w rodzinie dziecko poznaje smaki i utrwala przyzwyczajenia odnośnie sposobu odżywiania. Wybieranie się co niedziela na obiad do miejsc gdzie serwowane są potrawy typu Fast food oraz dawanie do picia napojów słodzonych i gazowanych to tylko niektóre błędy rodziców w kształtowaniu nawyków żywieniowych oraz zdrowego ciała i umysłu swego dziecka. Batony, słodycze, czekoladki, ciasteczka, kolorowe napoje, paluszki, słodzone jogurty, gotowe obiady w puszkach czy słoikach, frytki i inne niebezpieczne dla zdrowia dziecka potrawy to wierzchołek góry lodowej.
W pracy z dziećmi na zajęciach wykorzystuję wiele materiałów z różnych książek, programów dietetycznych (przedstawianych już tu przeze mnie). Mam nadzieję, że chociaż odrobinę przyczynię się do tego by dzieci odżywiały się prawidłowo. Jest to ważne!
Program DOBRZE JEMY jest poświęcony w całości tematyce
związanej z edukacją żywieniowo – kulinarną.
Skierowany jest do uczniów klas 0-III szkół podstawowych.
Projekt spójny jest z podstawą programową w następujących punktach:
1. Kształcenie i wychowanie uczniów w zakresie edukacji zdrowotnej.
2. Kształtowanie postaw prozdrowotnych uczniów, w tym wdrożenie ich do zachowań higienicznych, bezpiecznych dla zdrowia własnego i innych osób.
3. Gruntowanie wiedzy z zakresu prawidłowego odżywiania się, korzyści płynących z aktywności fizycznej, a także stosowania profilaktyki.
Opracowane przez metodyków, nauczycieli, dietetyków i innych ekspertów w dziedzinie żywienia i pedagogiki materiały mają być pomocą i inspiracją do realizacji zajęć szkolnych. Założeniem zajęć jest istotna pomoc w „zdobyciu przez dzieci wiedzy potrzebnej do zrozumienia zasad zdrowego żywienia, zdobycia umiejętności praktycznej z zakresu podstaw gotowania oraz przygotowania do podjęcia świadomych wyborów konsumenckich i kształtowania prawidłowych nawyków żywieniowych”.
Z materiałów udostępnionych przez Fundację Szkoła Na Widelcu można korzystać na lekcjach całościowo, systematycznie lub co jakiś czas realizować któryś scenariusz w ramach podstawy programowej.
Organizatorem ogólnopolskiego programu DOBRZE JEMY jest Fundacja Szkoła na Widelcu.
Program objęty został Honorowym Patronatem Ministerstwa Zdrowia, Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego oraz Polskiego Towarzystwa Medycyny Stylu Życia.
Program ma wielu znanych partnerów: firmy, restauracje, itp.
Naszą misją jako dorosłych i pedagogów powinno być przekazywanie wiedzy o zdrowym żywieniu – gdyż to co jemy na WIELKIE ZNACZENIE.
Niestety jest to wciąż bagatelizowane, spychane na margines, niebrane poważnie przez większość dorosłych/rodziców/opiekunów. Stąd wynikają liczne problemy zdrowotne. O czym piszę w swoich artykułach odnośnie błędów w żywieniu prowadzących do chorób i… należy powiedzieć wprost: do przedwczesnych śmierci.
Mam nadzieję, że realizacja programu DOBRZE JEMY przyniesie wiele radości, korzyści i satysfakcji dzieciom, z którymi będę pracować. 🙂
Jednocześnie mam nadzieję, że choć mały procent dorosłych zrozumie – że jesteśmy dosłownie TYM CO JEMY!
„Kropla drąży skałę nie siłą, lecz ciągłym spadaniem” (Owidiusz).
Niech moc będzie z nami!
Program DOBRZE JEMY
Program psychodietetyczny
„Uważne Jedzenie”
Program realizowany z dziećmi – w klasie. 🙂
Program psychodietetyczny „Uważne Jedzenie” powstał w ramach międzynarodowego grandu EIT Food, organu Unii Europejskiej „The EIT School Network: Integrating solution to improveeating habits and reduce food wastage”. Opracowaniem programu zajmował się interdyscyplinarny zespół, w skład którego wchodzili badacze z pięciu krajów: Hiszpanii, Finlandii, Wielkiej Brytanii, Irlandii oraz Polski. W naszym kraju za realizację projektu odpowiada Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Materiał zostały zaopiniowane przez nauczycieli i specjalistów z dziedziny zywienia z Polski i pozostałych krajów partnerskich. Program uzyskał patronat Ministra Edukacji Narodowej. (Wprowadzenie ze scenariuszy zajęć programu „Uważne jedzenie”).
„Program edukacyjny „Uważne Jedzenie” daje możliwość wzbogacenia treści nauczania o elementy dietetyki i psychologii. Edukacja dzieci i ich rodziców w zakresie zdrowych nawyków żywieniowych ma kluczowe znaczenie aby wytworzyć odpowiednie nawyki profilaktyce otyłości. W okresie intensywnego rozwoju psychofizycznego zdrowa dieta stanowi źródło substancji niezbędnych do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania wszystkich układów i narządów. Odpowiednie pożywienie ma także wpływ na samopoczucie i zachowanie dzieci. Wiele badań potwierdza tezę, o znaczeniu odżywiania dla zdolności do nauki. Naukowcy sygnalizują m.in. zależność pomiędzy spożywaniem tłuszczów a inteligencją, a także związek niewystarczającej ilości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z trudnością w czytaniu, słabszym literowaniem i rozwiązywaniem zadań angażujących pamięć. Wykazano również powiązanie niezdrowej diety z funkcjonowaniem emocjonalnym i społecznym dzieci, np. wpływ tłuszczy trans w chipsach i słodyczach na wzrost poziomu agresji i poczucia irytacji.
Jedzenie zaspokaja nie tylko głód, ale także potrzeby psychiczne i społeczne, jest ważnym czynnikiem, warunkującym zdrowy rozwój fizyczny oraz dobrostan psychologiczny. Nieprawidłowa dieta prowadzi do nadwagi i otyłości, która stanowi coraz poważniejszy problem zdrowotny, psychologiczny oraz społeczny. Polskie dzieci są w czołówce najszybciej tyjących w Europie.”
(Z podręcznika dla nauczyciela, rozdział „Jakie efekty przynosi nauka uważnego jedzenia?”)
Zdjęcia poniżej – wprowadzenie w scenariuszu zajęć – Uważne Jedzenie.
Ruszył mój autorski program profilaktyczny – „Zdrowo żyć”.
Dzieci są żywo zainteresowane tematem zdrowia – zarówno w aspekcie stylu życia, jak i zdrowego żywienia.
Na pierwszych zajęciach wszystkim uczestnikom zostały rozdane książki, które będą przydatne podczas trwania programu. Pierwsze materiały to karty pracy z budową mózgu i omówieniem układu nerwowego – bo człowiek w pełni zdrowy to taki, który czuje dobrostan w obszarze ciała, umysłu i ducha…
Mamy także pomysły co do realizacji zadań praktycznych zawartych w programie. Gotowanie online!
Tego jeszcze nie grali. 🙂
Jeśli wszystko pójdzie dobrze i wszyscy zgramy się – to naszym pierwszym wspólnie wykonanym daniem będą – NALEŚNIKI ! Każdy we własnej kuchni, jednocześnie wszyscy razem na platformie internetowej…
Trzymajcie kciuki za nas!
Z literatury wiem, że sposób odżywiania dzieci, zjadane przez nie słodycze z marketu oraz przyjmowane suplementy, mają wielkie znaczenie w działaniu mózgu, a tym samym w sprawności intelektualnej oraz w zachowaniu. Wszechobecny brak ruchu, spędzamy czas przed tabletami i telefonami komórkowymi (grubo przesadzony) nie sprzyja harmonijnemu rozwojowi dzieci. Rzecz jasna, można temu zaradzić – bo to my rodzice decydujemy jak dzieci spędzają czas.
Sukcesywnie będę uzupełniać tę część mojej strony, artykułami, tytułami książek z wyżej wymienionego zakresu wiedzy.
Projekt autorski „Zdrowo żyć” kierowany do uczniów klas 1-3
Nie znoszę pustki, więc cały czas coś robię. Nie wszystkie moje pomysły mogą ujrzeć światło dzienne, bowiem zabrakłoby tego światła… ale staram się wprowadzać w życie to – na co według mnie – pozwalają warunki.
Ziarno mojej fascynacji zdrowym żywieniem oraz zdrowym stylem życia zostało zasiane kilka lat temu, kiedy byłam na prezentacji pewnego urządzenia (nie będę tu reklamować marki). Kilka miesięcy później byłam na kolejnej prezentacji – tym razem maszyn o zupełnie innym kalibrze 😉 ale tu również meritum spotkania okazało się zdrowie.
Pomyślałam… ok… wiadomo, chcą ściągnąć kasę, ale faktem było, że dwie różne instytucje mówią o tym samym. I zaczęło się. W ruch poszły książki, programy, czasopisma, czytanie, założenie bloga i dzielenie się zdrowymi daniami.
Kolejne moje kroki to uczestniczenie w kursach, studiach podyplomowych, spotkaniach o tematyce zdrowotnej. Okazało się, że budowa anatomiczna człowieka, o której uczyłam się w ogólniaku i której nienawidziłam… jest fascynująca! Działanie organów, enzymów, hormonów… działanie mózgu… wpływ witamin, składników mineralnych, niedobory białka, minerałów… skutki niedoborów… to jest to!
Po tysiącach przeczytanych stron wiem, że to co jemy – wpływa na nasz organizm. Nawyki żywieniowe budują nasze ciała i programują w nas różnorodne choroby. Od ilości spożytych i przyswojonych witamin, składników mineralnych – zależy nasze samopoczucie, witalność, psychika. Od tego co jemy, w zdecydowanej większości, zależy czy zachorujemy na nowotwór, chorobę Alzheimera cukrzycę, itp. Temat jest naprawdę poważny i jednocześnie fascynujący!
Wiele najnowszych badań wskazuje na to, że styl odżywiania może decydować o depresji wśród dzieci i młodzieży (problem naprawdę poważny), o autyzmie, ADHD, czy powodować poważne problemy z uczeniem się. Oprócz odżywiania się duże znaczenie mogą tu mieć takie parametry jak zanieczyszczone środowisko, pośrednie spożywanie plastiku i obciążenie metalami ciężkimi. Jednak racjonalne odżywianie się ma moc niwelowania tych problemów.
Pracuję w szkole. Widzę co dzieci przynoszą do jedzenia. Widzę kolejki na przerwach przy automatach ze śmieciowym jedzeniem i przy sklepiku szkolnym (o podobnej jakości produktów). Nawyki żywieniowe w wielu rodzinach i podejście do tematu zdrowego żywienia dalece odbiega od ideału. Stąd bierze się coraz wyższy odsetek otyłych dzieci, dzieci z depresją, z cukrzycą, łuszczycą, problemami z zachowaniem, z uczeniem się, itp.
Na szczęście z roku na rok coraz bardziej udaje mi się dotrzeć do większości dzieci, z którymi mam bezpośredni kontakt.
Konsekwencją mojego zainteresowania tematem wpływu pokarmu na życie człowieka i jego funkcjonowanie w szerokim zakresie – jest program profilaktyczny „Zdrowo żyć” dla klas I-III szkoły podstawowej.
Przytoczę tu wstęp do programu oraz jego charakterystykę.
Zdrowie i dobre samopoczucie, to nie tylko efekt prawidłowego, zbilansowanego odżywiania się (odpowiednia ilość składników mineralnych, witamin, białka, itd.) czy dbanie o higienę ale także różne formy ruchu i pozytywne myślenie. Poczucie bezpieczeństwa, harmonia z naturą i społeczeństwem, równowaga wewnętrzna to czynniki, które również mają wielki wpływ na utrzymanie stanu zdrowia. Wszystko to razem składa się na prawidłowe funkcjonowanie organizmu i szczęśliwe życie na każdej płaszczyźnie. Takie pojęcie zdrowia jest bazą do ułożenia programu, którego zrealizowane treści oraz opanowanie przewidywanych osiągnięć przez uczniów staną się jednym z czynników zapobiegania chorobom zarówno fizycznym, jak i psychicznym.
Dzieci, do których kierowany jest program, z racji wieku, są najbardziej podatne na wpływ dorosłych i ich przyzwyczajenia (innymi słowy dorosły jest wzorem, który należy naśladować). Jednocześnie jest to wiek, w którym młode organizmy kształtują się i w związku z tym potrzebują wartościowego pokarmu oraz sprawdzonych technik radzenia sobie ze stresem (bo obecnie dzieci także przeżywają stres, mimo tego, że nam dorosłym wydaje się, że jest inaczej). Najmłodsze klasy szkoły podstawowej to lata, w których nabywa się umiejętności i kształtuje nawyki, które są podstawą przyszłego życia. To lata, które nauczyciel i rodzice mogą wykorzystać do wprowadzenia zasad zdrowego życia. Z dużą dozą prawdopodobieństwa zasady te, okażą się w przyszłości ostoją i pomocą podczas burzliwego okresu dojrzewania. Wtedy to psychika i ciało narażone są na burzę hormonów, których konsekwencją mogą stać się nieprzewidywalne zdarzenia (przygody z niszczącymi dietami, konflikty w grupie rówieśniczej czy narkotyki).
Czasy, w których żyjemy to eksperymentowanie na produktach żywieniowych. To masowa produkcja pożywienia z gigantyczną dawką chemii, której organizm ludzki nie jest w stanie przyswoić. Wieloletnie badania dowiodły ponad wszelką wątpliwość, że to co jemy wpływa bezpośrednio na nasze zdrowie, a niewłaściwa dieta i związane z tym niedobory pierwiastków i witamin oraz czynniki toksyczne są powodem około 80% chorób. Każdy nieświadomy lub nieodpowiedzialny konsument po kilku czy kilkunastu latach spożywania tego co dostępne jest w marketach (czyli w większości jest to żywność przetworzona) – zapada na choroby cywilizacyjne takie jak: nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, choroba wieńcowa, otyłość, cukrzyca, osteoporoza, próchnica zębów, choroba wrzodowa, choroby alergiczne, nowotwory, choroby psychiczne, depresje. Choroby te zyskały miano epidemii obecnych czasów. Warto jednak zaznaczyć, że nie tylko jedzenie ma znaczenie przy rozwijaniu się chorób cywilizacyjnych. Ważny bowiem jest fakt, że ludzie coraz mniej ruszają się, stosują używki, żyją pod ciągłą presją. Do tego dochodzi zanieczyszczone środowisko, w którym żyjemy i oddychamy (ze znaczną ilością metali ciężkich). Korzystanie przez rolnictwo z nawożenia mineralnego i stosowanie środków ochrony roślin sprawia, że żywność zawiera związki chemii nieorganicznej. Z kolei hodowcy zwierząt używają antybiotyków i hormonów do „produkcji” mięsa. Wszystko to jest zapalnikiem do powstania poważnych chorób. To co jemy wpływa na rozwój naszego organizmu. Pożywienie to nasze paliwo zapewniając nam dobre samopoczucie, energię i brak chorób (zarówno fizycznych, jak i psychicznych). Okazuje się, że konsument musi wziąć własne zdrowie w swoje ręce, bowiem inaczej nie można postąpić, jeśli chce się być zdrowym.
A dzieci? Wszystkie wyżej wymienione czynniki sprzyjające powstawaniu chorób, mają jeszcze bardziej niszczący wpływ na młody rozwijający się organizm dziecka. Okazuje się, że niewielu rodziców rozumie powagę sytuacji i wie, że istnieje ścisły związek między tym co człowiek zjada a jego zdrowiem. W związku z tym już małe dzieci cierpią na otyłość a konsekwencją tego, wcześniej czy później będą choroby cywilizacyjne. Nam jako dorosłym powinno zależeć na uświadamianiu naszych dzieci i prawidłowym odżywianiu ich, by zapewnić zdrowie i długie, radosne życie. Niestety, tak nie dzieje się, stąd każdego roku wśród dzieci pojawiają się nowe przypadki zachorowań na cukrzycę, astmę, egzemę i inne choroby. W większości przypadków to dorośli ponoszą odpowiedzialność za cierpienie swoich dzieci.
Podsumowując, głównymi przyczynami chorób cywilizacyjnych zarówno wśród dzieci, jak i dorosłych są:
– wadliwe odżywianie, bogato kaloryczne, rafinowane a w związku z tym ubogie w witaminy i składniki mineralne; spożywanie pokarmów przetworzonych, z dużą zawartością soli, tłuszczu zwierzęcego, dodatków chemicznych do produkcji żywności; spożywanie białej mąki, cukru rafinowanego (w postaci batonów, cukierków, żelek, parówek, kabanosów, itd.).
– spożywanie produktów, przez które zostaje zaburzone przyswajanie witamin i składników mineralnych,
– zbyt małe spożycie warzyw i owoców,
– mała aktywność fizyczna (siedzenie przed tabletami, telewizorami, dojeżdżanie wszędzie samochodem, itd.).
– stykanie się ze szkodliwymi substancjami w powietrzu, metalami ciężkimi, promieniowaniem,
– problemy w relacjach z ludźmi, brak równowagi psychicznej (co oprócz wadliwego odżywiania się prowadzi do problemów natury psychicznej),
– zubożenie naturalnego środowiska; zanieczyszczenie wód i środowiska.
Już od najmłodszych lat powinno kształtować się wśród dzieci nawyki zdrowego żywienia. Szkoła jest miejscem, w którym można a nawet powinno się to robić. Zarówno nauczyciele, jak i rodzice zobowiązani są do tego, by uświadamiać dzieci, że to co jedzą buduje ich organizmy. Dorośli nie powinni dopuszczać do tego, by dzieci jadły śmieciowe jedzenie (czyli bez wartości, które bardziej szkodzi niż pomaga). Można edukować dzieci w zakresie zdrowego żywienia zarówno podczas zajęć dydaktycznych, jak i poza zajęciami (np. w świetlicy czy w ramach godzin pozalekcyjnych). Jest to nawet wskazane ze względu na treści wynikające z podstawy programowej.
W klasach 1-3, do których kierowany jest niniejszy program, w podstawie programowej zdrowe żywienie ujęte jest w: Treści nauczania – wymagania szczegółowe, IV. Edukacja przyrodnicza, punkt 2. Osiągnięcia w zakresie funkcji życiowych człowieka, ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i odpoczynku. W podpunktach, między innymi, możemy przeczytać: (uczeń) wymienia wartości odżywcze produktów żywnościowych; ma świadomość znaczenia odpowiedniej diety dla utrzymania zdrowia, ogranicza spożywanie posiłków o niskich wartościach odżywczych, i niezdrowych, zachowuje umiar w spożywaniu produktów słodzonych, zna konsekwencje zjadania ich w nadmiarze; przygotowuje posiłki służące utrzymaniu zdrowia.
Szkoła jest miejscem, w którym dziecko spędza większość swojego czasu, zatem to tutaj młody organizm funkcjonuje w całej swej okazałości (pod względem fizycznym i psychicznym). Jeszcze raz warto podkreślić, że szkoła to dobre miejsce, czas i okazja do promowania zdrowego żywienia wśród dzieci. (Podstawa programowa wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego).
Pogram kierowany jest do uczniów klas 1-3 szkoły podstawowej. Powstał z myślą o promowaniu zdrowia wśród najmłodszej grupy wiekowej. Chodzi tu zarówno o zdrowie fizyczne, jak i zdrowie psychiczne (bowiem są ze sobą ściśle powiązane). To właśnie organizm dziecka jest najbardziej narażony na skutki uboczne nieracjonalnego odżywiania się oraz niezdrowego stylu życia. Nieprawidłowe odżywianie się, o którym mowa, niestety w obecnych czasach jest na porządku dziennym w wielu domach, o czym świadczą statystyki zapadania na choroby cywilizacyjne zarówno wśród dzieci, jak i osób dorosłych. Nauczyciel w klasach najmłodszych powinien uświadamiać dzieci z zakresu zdrowego odżywiania się oraz zdrowego stylu życia. Profilaktyka zdrowotna ma wielkie znaczenie i w związku z tym napisałam program autorski, który może być realizowany zarówno na zajęciach dydaktycznych (realizując podstawę programową), jak i w postaci innych form zajęć pozalekcyjnych.
Główne treści kształcenia i wychowania w proponowanym programie skupiają się wokół dwóch działów tematycznych:
Zdrowy styl życia (kontekst fizyczny i psychiczny).
oraz
Zasady zdrowego odżywiania.
Treści zawarte w pierwszej części programu sprawią, że dzieci:
– podniosą lub ugruntują pozytywną samoocenę,
– będą sobie radzić ze stresem (który negatywnie pływa na przyswajanie składników odżywczych oraz na zachowanie), poznają sposoby relaksowania się,
– poszerzą swoją wiedzę na temat znaczenia higieny osobistej, mycia owoców i warzyw oraz higienicznego przygotowywania posiłków,
– dowiedzą się jak zapobiegać infekcjom i zachować się podczas choroby (skąd biorą się choroby zakaźne i jak na nie reagować),
– zdobędą wiedzę na temat znaczenia ruchu dla zdrowia,
– będą nazywać swoje emocje,
– odkryją, przemyślą lub zastanowią się nad swoją pasją i będą ją rozwijać,
– nauczą się reagować na różne formy agresji ze strony rówieśników (lub dorosłych),
– dowiedzą się czym jest zanieczyszczenie środowiska i jakie niesie ze sobą zagrożenie dla zdrowia,
– poznają numery alarmowe i będą wiedziały jak i kiedy ich użyć.
W drugiej części programu dzieci:
– poznają podstawowe organy w ciele człowieka, odpowiedzialne za nasze trawienie,
– zdobędą podstawową wiedzę na temat działania mechanizmu jakim jest ludzki organizm,
– poznają zasady zdrowego odżywiania się w szerokim kontekście znaczenia tego słowa: odpowiednie pory posiłków i ich ilość, znaczenie witamin i składników mineralnych, pojęcie kalorii, tłuszczu, odpowiednia ilość wody w diecie, itp.,
– poznają główne składniki wszystkich pokarmów: węglowodany, białka i tłuszcze,
– dowiedzą się jak bardzo niszczący pływ na zdrowie mają cukier i biała mąka,
– nauczą się czytać skład produktów (także aplikacja w telefonie, np. zdrowe zakupy),
– będą krytycznie odnosić się do reklam w telewizji (dotyczących jedzenia, suplementów w kosmetyków),
– poznają skutki nieprawidłowego odżywiania się – choroby fizyczne i psychiczne,
– dowiedzą się, że jedzenie wpływa na samopoczucie, mózg, nasze reakcje i emocje,
Taki mam projekt, który chciałabym zrealizować w jak najbliższej przyszłości. Pandemia znacznie ogranicza nas. Mam jednak nadzieję, że uda się! J Poniżej bibliografia, która została zawarta w programie. Jednak jestem już bogatsza o kolejne – 5 pozycji – których tu nie ma… ale pojawią się przy wznowieniu edycji… 😉
Bibliografia:
